تاریخ خمس صفحه 362

1- 575. وسائل الشیعه، ج 9، ص 545، باب 4، من ابواب انفال، ح 6؛ آورده از التهذیب، ج 4، ص 138، ح 389؛ الاستبصار، ج 2، ص 59، ح 194؛ الفقیه، ج 2، ص 23، ح 87.

همین امسال دادم …، خمسی که امسال بر آنها واجب کرده ام تنها در طلا و نقره ای است که یک سال بر آنها گذشته باشد، این را در کالاها و ظرف ها و چهارپا ها و بردگان و سودی که در تجارت و مزرعه برده می شود، واجب نکردم، مگر در مزرعه ای که موضوع آن را به زودی برایت توضیح خواهم داد. این تخفیفی است از سوی من برای شیعیانم، و منّتی است که بر آنها گذاردم، به خاطر پول هایی که سلطان از چنگ آنها درآورده و به خاطر اینکه سر جای خودشان بمانند.(1)

دو - موارد امنیتی و حاکمیت خفقان و جوّ پلیسی بر جامعه

در برخی موارد، اوضاع امنیتی جامعه به گونه ای بود که هرگونه نقل و انتقال مالی موجب به خطر افتادن امام و یا شیعیان می شد، این بیشتر در زمان خاندان بنی عبّاس بود؛ چرا که در زمان خلفای بنی امیه، که معمولاً مرکز خلافت آنها در شام بود، کمتر از اسرار مالی امام در مدینه باخبر بودند و هواداران اهل بیت علیهم السلام می توانستند خود را به امام برسانند؛ امّا عبّاسیان با توجّه به تجربه ای که در به کارگیری خمس و پیشبرد فعالیت های تشکیلاتی و نظامی خویش در براندازی امویان داشتند، به خوبی از اسرار مالی امام و خاندان علویان کم و بیش باخبر بودند.