تاریخ خمس صفحه 363

1- 576. وسائل الشیعه، ج 9، ص 502 - 503، باب 8، ح 5؛ آورده از تهذیب، ج 4، ص 398، ح 141.

لذا در زمان فرمانروایی خود، نسبت به هرگونه رفت و آمد شیعیان و تجمع ثروت نزد آنان، احساس خطر کردند و واکنش سختی از خود نشان می دادند، چنانچه در بازجویی از معلّی بن خُنیس، بحث رفت و آمدهای مشکوک او مورد پرسش قرار گرفت.(1)

خلفای بنی عبّاس سعی می کردند با گماشتن جاسوسان، شیعیان و هواداران امام را شناسایی کنند.(2) این واکنشها هم برای امام صادق علیه السلام و هم برای شیعیان، هزینه سنگینی دربر داشت که چه بسا جان آنها را به خطر می انداخت. لذا بایسته بود امام صادق علیه السلام در زمان خلافت سفاح (از سال 132 تا 136 ه.ق) و منصور (از سال 136تا 156 ه.ق) تقیه و پنهان کاری شدیدی داشته باشند و از رفت و آمد شیعیان بکاهند، تا آنها شناسایی نشده و همچنین از حساسیت جاسوسان حکومتی نسبت به خود بکاهند.

روایت عبدالعزیز بن نافع گویای این است که اوضاع شدیداً کنترل شده و پلیسی بود و رفت و آمد مخفیانه به منزل امام، و اینکه امام انکار می کنند که خمس و یا تحلیل آن در اختیار ایشان است.(3)