تاریخ خمس صفحه 365

1- 580. بهجه الآمال فی شرح زبده المقال، ج 5، ص 344.

2- 581. بحارالانوار، ج 50، ص 185، ح 62؛ آورده از مشارق الانوار، ص 100.

را شناسایی و دستگیر نمایند، به پیشنهاد وزیر تصمیم می گیرند عدّه ای ناشناس را برای خبر چینی با پول نزد نمایندگان حضرت بفرستند تا هر کس که پول را پذیرفت او را دستگیر نمایند. در همین هنگام از سوی حضرت، بخشنامه ای به همه نمایندگان خود داده می شود که از گرفتن هرگونه پولی از کسی خودداری کنید. یکی از خبر چین ها، نزد یکی از نمایندگان امام در بغداد، محمّد بن احمد می رود و در تنهایی به او می گوید: می خواهد سهم خود را پرداخت کند. و او در پاسخ می گوید: اشتباه آمده ای! من با این چیزها سر و کاری ندارم. و تا هنگامی که خطری در کار بود، نمایندگان به همین دستور رفتار می کردند.(1)

سه - قطع کردن دست بنی عباس از خمس

نکته دیگری که نباید از توجّه به آن غافل ماند، اینکه عباسیان خود را از یک سو، به خاطر جدّ خود عبّاس، ذوی القربی می دانستند و از سوی دیگر، خود را خلیفه و صاحب سهم رسول خداصلی الله علیه وآله از خمس می دانستند؛ بنابراین امام در این دوران، روایات تحلیل خمس را رواج داد تا شیعیان بتوانند به آن استناد کنند و از پرداخت خمس به خاندان بنی عبّاس خودداری ورزند، و از سوی عباسیان، مالیات جدیدی از آنها درخواست نشود و فشار مالی به شیعیان وارد نشود.