تاریخ خمس صفحه 369

1- 584. وسائل الشیعه، ج 9، ح 15.

2- 585. الأموال ابوعبیده، ص 472.

3- 586. همان، ص 350، ح 872.

بود،(1) از جمله اموالی را که شیعیان در گذشته به دلیل ناآگاهی از مسأله و یا سهل انگاری، خمس آن را نداده و با آن معاملات گوناگون انجام داده بودند، از قبیل: نکاح، و یا کنیزی که خریداری کرده بودند و از آن صاحب فرزند شده بودند، و حال آنکه مقداری از پول آن سهم امام بوده و امام در بخشی از آن شریک بود.(2)

شش - تصرّف در سهم امام علیه السلام

روایات رسیده از معصومین علیهم السلام حاکی از این است که امام معصوم علیه السلام اختیار تمام خمس و تقسیم آن را دارد؛ امّا در برخی موارد، امامان در سهم ذوی القربی دخالت نمی کردند و تنها در سهم خودشان تصرّف می کردند و سهم بقیه صاحبان خمس را در صورت ناراضی بودن آنها، به آنان رد می کردند؛ مثلاً روزی امام حسن و امام حسین علیهما السلام و ابن عبّاس و عبداللَّه بن جعفر سهم خویش را از امیرالمؤمنین علی علیه السلام درخواست کردند، امام فرمود: این حقّ شماست، چون من درگیر جنگ با معاویه هستم، اگر مایلید از این حقّ خود در گذرید.(3)