تاریخ خمس صفحه 38

1- 68. الخراج، ص 21.

2- 69. معجم البلدان، ج 1، ص 46.

فصل چهارم

ولایت در تصرّف در خمس

مطابق برخی از اخبار تاریخی، که بخشی از آن گذشت، خمس یکی از بزرگ ترین منابع مالی بود که در اختیار فرمانده، یا رئیس و رهبر جامعه قرار می گرفته، و او هرگونه که تشخیص می داده، آن را هزینه می کرده است.

پیامبرصلی الله علیه وآله نیز پس از اینکه خمس یک مالی را دریافت می کرد، هرگونه که تشخیص می داد، آن را تقسیم و یا هزینه می کرد(1) و به کسی اجازه دخالت و تصرّف نمی داد.

هنگامی که پس از جنگ حنین، پیامبرصلی الله علیه وآله به گروهی از سران مشرکین سهمی را به عنوان «مؤلّفه القلوب» داد، به عیینه بن حصن فرازی و اقرع بن حابس تمیمی یکصد شتر و به عبّاس بن مرداس پنجاه شتر داد. عبّاس بن مرداس خشمگین شد و پیامبرصلی الله علیه وآله را سرزنش کرد و درباره ایشان شعری گفت، در این هنگام پیامبرصلی الله علیه وآله به علی بن ابی طالب علیه السلام فرمود: «اذهب فاقطع عنّی لسانه! لمّا ذهب به، قال: أ ترید قطع لسانی؟ قال: لا ولکنّی