تاریخ خمس صفحه 47

1- 84. سیره ابن هشام، ج 3، ص 363؛ تاریخ المدینه، ج 1، ص 178.

2- 85. سیره ابن هشام، ج 4، ص 137؛ الطبقات الکبری، ج 2، ص 153.

الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَالْمَساکِینِ وَالْعامِلِینَ عَلَیْها وَالْمُؤَلَّفَهِ قُلُوبُهُمْ … »؛ «زکات ها برای فقیران و بینوایان و جمع کنندگان زکات و دلجویی شدگان است … ».

بنابراین پس از نزول این آیه شریفه، برای تبلیغات جنگی و نرم کردن دل سران دشمن، از خمس برداشت نشد؛ بلکه از زکات پرداخت شد.

7 - هزینه های فرهنگی - اجتماعی

هنگامی که شرایط مالی برخی از خانواده ها دچار مشکل شده بود و جوانان آنها در وضعیت بد اقتصادی نمی توانستند ازدواج کنند، به پیامبر مراجعه می کردند و پیامبرصلی الله علیه وآله چنانچه شرایط تعلّق خمس را در آنها می دید، از خمس به آنها کمک می کرد و چنانچه شرایط گرفتن خمس را نداشتند؛ بلکه شرایط گرفتن صدقات و زکات را داشتند، به آنها از صدقات و زکات کمک می کرد. این موضوع در مورد فضل بن عبّاس اتفاق افتاد و پیامبر از سهمیه خمس، او را داماد نمود.(1)

8 - بخشش به دختر و خانواده خویش

در روایات و اسناد تاریخی آمده که پیامبر بخشی از سهم خود را برای گذران زندگی به خانواده و همسران خود می داد و از جمله این بخششها، هدیه ای بود که از سهم خویش به دخترش فاطمه علیها السلام داد.