تاریخ خمس صفحه 69

خبرها - که در پایان بخش یکم آورده شد - معلوم می شود پیامبرصلی الله علیه وآله در زمان خود بخشی از خمس خود را به خانواده و نیز ملک فدک را به دختر خود بخشیده بود؛ امّا پس از پیامبر این ملک را تحت عنوان اینکه پیامبرصلی الله علیه وآله میراثی از خود به جای نگذاشته، مصادره کردند، واللَّه اعلم!

تصرّفات عمر در خمس

اخبار تاریخی گویای این است که عمر از نخستین سال حکومت خود؛ یعنی سال (13 ه.ق) در خمس در سهم پیامبر تصرّف نمود و آن را یکی از ابزار در دست خلیفه می دانست. سال سیزدهم هجری، هنگامی که جریر بن عبداللَّه به نزد عمر می آید، او برای دلجویی از وی، یک چهارم از خمس غنایمی که در جنگ ها به دست آورده بود، را به او می دهد.(1)

و همچنین یک چهارم خمس را بر سهم سران و بزرگان بجیله افزود. جریر بن عبداللَّه برای تحریک مردم به جنگ، سخنرانی می کرد و می گفت: ای مردم بجیله! شما و همه کسانی که در این جنگ بوده اند، به سابقه و فضیلت و تلاش همانندید؛ امّا در خمس غنایم، هیچ کس جز شما سهمی ندارد که یک چهارم خمس از آن شماست و امیرمؤمنان به شما بخشیده است، هیچ کس نباید زودتر از شما سوی دشمن رود و بیشتر از