خمس صفحه 54

کلفناکم الیوم». «وسائل الشیعه، ج 6، باب 4 از ابواب انفال، حدیث 6»

«ما اگر امروز شما را تکلیف کنیم که آن را بپردازید با شما انصاف نورزیده‌ایم.»

علی بن مهزیار می‌گوید: نامه‌ای را خواندم که در آن مردی از امام جواد علیه السلام خواسته بود که خمسی که در خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها بر گردن او هست، حلال کند، امام علیه السلام در پاسخ نوشت: «من أعوزه شی‌ء من حقّی فهو فی حلّ» « همان، حدیث 2»

؛ «هر کس به خاطر تنگدستی نتواند حق مرا بپردازد، من او را حلال می‌کنم.»

گروه سوم: تحلیل مقطعی‌

اشاره

برخی از روایات حاکی است تحلیل خمس کاملًا مقطعی بوده یعنی زمانی که پرداخت خمس و صرف آن در مصارفش با مشکلات خاصّی همراه بود.

اینک به دو شاهد در این زمینه که نشان می‌دهد «تحلیل» (بخشودگی) مربوط به زمان خاصی بوده، اشاره می‌شود:

امام صادق علیه السلام در حالی که آیه خمس را چنین تفسیر می‌کند: «هی واللَّه الافادة یوماً بیوم ...» « همان، حدیث 8»

؛ «به خدا سوگند مقصود از غنیمت درآمدهای روزانه افراد است، ولی پدرم