- مقدّمه 1
- اشاره 5
- چند سؤال مهم درباره خمس 5
- 1. آیا خمس در قرآن مجید اختصاص به غنایم جنگی دارد؟ 5
- غنیمت در عرف 7
- غنیمت در لغت 7
- غنیمت در لسان مفسّران 8
- 2. آیا خمس در روایات منحصر به غنایم جنگی است؟ 10
- 3. آیا خمس در زمان غیبت امام زمان علیه السلام بخشیده شده است؟ 12
- 4. آیا خمس در صدر اسلام از مردم گرفته میشد؟ 16
- 5. آیا قرار دادن خمس برای سادات، تبعیض است؟ 19
- رساله احکام خمس 23
- اشاره 23
- خمس بر چه کسانی واجب است؟ 24
- احکام خمس 24
- مؤونه و هزینههای سال 26
- نحوه پرداخت خمس 29
- تصرّف در مال غیرمخمّس 32
- مصرف خمس 35
- اشاره 35
- سهم امام علیه السلام 36
- سهم سادات 39
- روشهای اثبات سیادت 43
- سال خمسی 45
- اشاره 48
- 1. منافع کسب و کار 48
- موارد مشمول خمس 48
- اشاره 48
- سرمایه 49
- پس انداز و سپرده بانکها 51
- زراعت و باغداری و اشجار 54
- وسیله نقلیه و خودرو 55
- اجناس و کالاها و وسایل 57
- زمین و ملک و باغ (مستغلّات) 63
- احشام و حیوانات 67
- قرض و وام 69
- جهیزیّه 71
- بخشش، هدیه و جایزه 73
- حقوق و مزایا 76
- ارث 77
- وقف 78
- دیه 79
- حج و زیارت 79
- مهریه 79
- سکه، طلا و اشیای زینتی 80
- 2. معدن 82
- سایر موارد مشمول خمس 82
- 3. گنج 84
- 4. مال حلال مخلوط به حرام 86
- 5. جواهراتی که با غوّاصی به دست میآید 88
- 6. غنایم جنگی 90
- 7. زمینی که کافر ذمّی از مسلمان میخرد 91
- مسائل متفرقه 93
- تعامل با کسانی که اهل خمس نیستند 93
- خمس میّت 97
بر همین اساس در روایات، خمس همچنان به عنوان یک قانون اسلامی باقی و برقرار است. و همه مردم موظّفند همچون سایر فرایض به آن عمل کنند.
4. آیا خمس در صدر اسلام از مردم گرفته میشد؟
در پاسخ به این سؤال باید گفت: اگر منظور از صدر اسلام زمان ائمّه علیهم السلام باشد، جواب مثبت است، زیرا همان طور که از بحثهای گذشته استفاده شد که بسیاری از ائمّه هدی علیهم السلام در عصر خود نه تنها خمس (درآمد انواع کسبها) را میگرفتند، بلکه به مردم دستور مؤکّد میدادند که در پرداخت آن کوتاهی نکنند، و حتّی وکلا و نمایندگان مخصوص برای جمعآوری آن معیّن فرموده بودند و اشخاصی مانند «علیّ بن مهزیار» و «ابوعلی بن راشد» و امثال آنها این وظیفه را به عهده داشتند.(1)
و اگر منظور از صدر اسلام زمان پیامبر صلی الله علیه و آله و امیر مؤمنان علیه السلام باشد، باید گفت که غیر از غنایم جنگی، از معادن و گنجها و همچنین غوص (جواهراتی که بوسیله غوّاصی از دریاها بیرون آورده میشد) در عصر آنها خمس گرفته شده است.
گواه این موضوع در سنن بیهقی نقل شده که در زمان امام علی علیه السلام شخصی گنجینهای پیدا کرد و خدمت امام آمد، فرمود:
1- به وسائل الشیعه، ج 6، باب 8 از ابواب« ما یجب فیه الخمس» مراجعه شود