- مقدّمه 1
- 1. آیا خمس در قرآن مجید اختصاص به غنایم جنگی دارد؟ 5
- اشاره 5
- چند سؤال مهم درباره خمس 5
- غنیمت در عرف 7
- غنیمت در لغت 7
- غنیمت در لسان مفسّران 8
- 2. آیا خمس در روایات منحصر به غنایم جنگی است؟ 10
- 3. آیا خمس در زمان غیبت امام زمان علیه السلام بخشیده شده است؟ 12
- 4. آیا خمس در صدر اسلام از مردم گرفته میشد؟ 16
- 5. آیا قرار دادن خمس برای سادات، تبعیض است؟ 19
- رساله احکام خمس 23
- اشاره 23
- خمس بر چه کسانی واجب است؟ 24
- احکام خمس 24
- مؤونه و هزینههای سال 26
- نحوه پرداخت خمس 29
- تصرّف در مال غیرمخمّس 32
- مصرف خمس 35
- اشاره 35
- سهم امام علیه السلام 36
- سهم سادات 39
- روشهای اثبات سیادت 43
- سال خمسی 45
- اشاره 48
- موارد مشمول خمس 48
- اشاره 48
- 1. منافع کسب و کار 48
- سرمایه 49
- پس انداز و سپرده بانکها 51
- زراعت و باغداری و اشجار 54
- وسیله نقلیه و خودرو 55
- اجناس و کالاها و وسایل 57
- زمین و ملک و باغ (مستغلّات) 63
- احشام و حیوانات 67
- قرض و وام 69
- جهیزیّه 71
- بخشش، هدیه و جایزه 73
- حقوق و مزایا 76
- ارث 77
- وقف 78
- دیه 79
- حج و زیارت 79
- مهریه 79
- سکه، طلا و اشیای زینتی 80
- 2. معدن 82
- سایر موارد مشمول خمس 82
- 3. گنج 84
- 4. مال حلال مخلوط به حرام 86
- 5. جواهراتی که با غوّاصی به دست میآید 88
- 6. غنایم جنگی 90
- 7. زمینی که کافر ذمّی از مسلمان میخرد 91
- تعامل با کسانی که اهل خمس نیستند 93
- مسائل متفرقه 93
- خمس میّت 97
جنگی و زمینی که کافر ذمّی از مسلمان بخرد) واجب میداند؛ ولی اهل سنّت آن را فقط در مورد غنایم جنگی و گنج واجب میداند.
امام محمدباقر علیه السلام درباره اهمیّت خمس میفرماید: «
لایَحِلُّ لِاحَدٍ أن یَشْتَری مِن الخُمْسِ شَیئاً حَتّی یَصِلَ الَیْنا حَقَّنا
؛ برای هیچ کس جایز نیست، از مالی که به آن خمس تعلّق گرفته چیزی بخرد مگر اینکه حق ما را به ما برساند».(1)
وجود این دستور اسلامی و عمل جمعی از مسلمانان با ایمان به آن، سبب میشود که حوزههای علمیّه و برنامههای علمی و تبلیغی جهان تشیّع از استقلال کامل برخوردار باشد؛ زیرا میدانیم نخستین شرط استقلال یک تشکیلات، استقلال اقتصادی است و این مطلب از طریق این دستور اسلامی در جهان تشیّع بخوبی پیاده شده است.
در این کتاب ضمن پاسخ به چند سؤال و اشکال مطرح شده در زمینه خمس، به بیان احکام خمس مطابق فتوای مرجع عالیقدر جهان تشیّع «حضرت آیت اللَّه العظمی مکارم شیرازی (مدّظلّه)» پرداختهایم.
لازم به ذکر است که تمامی مطالب این کتاب از تفسیر نمونه، کتاب خمس، رساله توضیحالمسائل و مجموعه استفتائات معظّمله گردآوری و خدمت عزیزان تقدیم میگردد.
1- وسائل الشیعه، ج 6، ح 4، باب 1 از ابواب مایجب فیه الخمس.