- مقدّمه 1
- 1. آیا خمس در قرآن مجید اختصاص به غنایم جنگی دارد؟ 5
- اشاره 5
- چند سؤال مهم درباره خمس 5
- غنیمت در عرف 7
- غنیمت در لغت 7
- غنیمت در لسان مفسّران 8
- 2. آیا خمس در روایات منحصر به غنایم جنگی است؟ 10
- 3. آیا خمس در زمان غیبت امام زمان علیه السلام بخشیده شده است؟ 12
- 4. آیا خمس در صدر اسلام از مردم گرفته میشد؟ 16
- 5. آیا قرار دادن خمس برای سادات، تبعیض است؟ 19
- رساله احکام خمس 23
- اشاره 23
- خمس بر چه کسانی واجب است؟ 24
- احکام خمس 24
- مؤونه و هزینههای سال 26
- نحوه پرداخت خمس 29
- تصرّف در مال غیرمخمّس 32
- مصرف خمس 35
- اشاره 35
- سهم امام علیه السلام 36
- سهم سادات 39
- روشهای اثبات سیادت 43
- سال خمسی 45
- اشاره 48
- موارد مشمول خمس 48
- اشاره 48
- 1. منافع کسب و کار 48
- سرمایه 49
- پس انداز و سپرده بانکها 51
- زراعت و باغداری و اشجار 54
- وسیله نقلیه و خودرو 55
- اجناس و کالاها و وسایل 57
- زمین و ملک و باغ (مستغلّات) 63
- احشام و حیوانات 67
- قرض و وام 69
- جهیزیّه 71
- بخشش، هدیه و جایزه 73
- حقوق و مزایا 76
- ارث 77
- وقف 78
- دیه 79
- حج و زیارت 79
- مهریه 79
- سکه، طلا و اشیای زینتی 80
- 2. معدن 82
- سایر موارد مشمول خمس 82
- 3. گنج 84
- 4. مال حلال مخلوط به حرام 86
- 5. جواهراتی که با غوّاصی به دست میآید 88
- 6. غنایم جنگی 90
- 7. زمینی که کافر ذمّی از مسلمان میخرد 91
- تعامل با کسانی که اهل خمس نیستند 93
- مسائل متفرقه 93
- خمس میّت 97
غنیمت در لغت
آنچه از کتابهای لغت استفاده میشود این است که در ریشه معنای لغوی این کلمه، عنوان جنگ و آنچه از دشمن به دست میآید نیفتاده است، بلکه هر درآمدی را شامل میشود؛ به عنوان شاهد به چند نمونه از کتب معروف و مشهور لغت که مورد استناد دانشمندان و ادبای عرب است اشاره میکنیم:
در کتاب «لسان العرب» میخوانیم:
«والغُنمُ الفوزُ بالشیءِ من غیر مَشقَّة
؛ غنم یعنی دسترسی یافتن به چیزی بدون مشقّت».
در کتاب مفردات راغب میخوانیم:
«استُعمِلَ (غَنَم) فی کلِّ مَظْفورٍ بهِ مِن جَهة العدی وغیرهم
؛ غنیمت در هر چیزی که انسان از دشمن و یا غیر دشمن به دست آورد به کار رفته است».
غنیمت در عرف
در استعمالات معمولی نیز غنیمت در برابر غرامت ذکر میشود، همانطور که غرامت دارای معنای وسیعی است وهرگونه غرامت را شامل میشود غنیمت نیز معنی وسیعی دارد و به هرگونه درآمد قابل ملاحظهای گفته میشود، این کلمه در نهجالبلاغه در موارد زیادی به همین معنا آمده است از جمله: