خمس دستور مهم اسلامی صفحه 8

«وَاغْتنم مَنِ اسْتَقْرَضَکَ فی حالِ غِنَاکَ

؛ هر کس در حال بی‌نیازیت از تو قرضی بخواهد غنیمت بشمار»(1) نظیر این تعبیر بسیار فراوان است وهمگی نشان می‌دهد «غنیمت» منحصر به غنایم جنگی نیست.

غنیمت در لسان مفسّران

بسیای از مفسّران که در مورد این آیه به بحث پرداخته‌اند با صراحت اعتراف کرده‌اند که غنیمت در اصل معنای وسیعی دارد و شامل غنایم جنگی و غیر آن و بطور کلی هر چیزی که انسان بدون مشقّت فراوانی به آن دست یابد می‌شود، حتی آنها که آیه را به خاطر فتوای فقهای اهل تسنّن مخصوص غنایم جنگی دانسته‌اند باز معترفند که در معنای اصلی آن، این قید وجود ندارد.

«قرطبی» مفسّر معروف اهل سنّت در تفسیر خود ذیل این آیه چنین می‌نویسد: «

الغنیمة فی اللغة ما یناله الرجل أو جماعة بسعی

؛ غنیمت در لغت چیزی است که فرد یا جماعتی با کوشش به دست می‌آورند».(2)

فخر رازی در تفسیرش تصریح می‌کند که: «

الغنم؛ الفوز بالشی‌ء

؛ غنیمت این است که انسان به چیزی دست یابد.(3)

1- نهج‌البلاغه، نامه 31.
2- تفسیر قرطبی، ج 8، ص 1.
3- تفسیر کبیر، ج 15، ص 164.