- مقدّمه 1
- اشاره 5
- چند سؤال مهم درباره خمس 5
- 1. آیا خمس در قرآن مجید اختصاص به غنایم جنگی دارد؟ 5
- غنیمت در عرف 7
- غنیمت در لغت 7
- غنیمت در لسان مفسّران 8
- 2. آیا خمس در روایات منحصر به غنایم جنگی است؟ 10
- 3. آیا خمس در زمان غیبت امام زمان علیه السلام بخشیده شده است؟ 12
- 4. آیا خمس در صدر اسلام از مردم گرفته میشد؟ 16
- 5. آیا قرار دادن خمس برای سادات، تبعیض است؟ 19
- رساله احکام خمس 23
- اشاره 23
- خمس بر چه کسانی واجب است؟ 24
- احکام خمس 24
- مؤونه و هزینههای سال 26
- نحوه پرداخت خمس 29
- تصرّف در مال غیرمخمّس 32
- مصرف خمس 35
- اشاره 35
- سهم امام علیه السلام 36
- سهم سادات 39
- روشهای اثبات سیادت 43
- سال خمسی 45
- 1. منافع کسب و کار 48
- اشاره 48
- موارد مشمول خمس 48
- اشاره 48
- سرمایه 49
- پس انداز و سپرده بانکها 51
- زراعت و باغداری و اشجار 54
- وسیله نقلیه و خودرو 55
- اجناس و کالاها و وسایل 57
- زمین و ملک و باغ (مستغلّات) 63
- احشام و حیوانات 67
- قرض و وام 69
- جهیزیّه 71
- بخشش، هدیه و جایزه 73
- حقوق و مزایا 76
- ارث 77
- وقف 78
- دیه 79
- حج و زیارت 79
- مهریه 79
- سکه، طلا و اشیای زینتی 80
- 2. معدن 82
- سایر موارد مشمول خمس 82
- 3. گنج 84
- 4. مال حلال مخلوط به حرام 86
- 5. جواهراتی که با غوّاصی به دست میآید 88
- 6. غنایم جنگی 90
- 7. زمینی که کافر ذمّی از مسلمان میخرد 91
- تعامل با کسانی که اهل خمس نیستند 93
- مسائل متفرقه 93
- خمس میّت 97
از مجموع آنچه بیان شد نتیجه گرفته میشود که:
«این آیه معنای گستردهای دارد و هر گونه درآمد و سود و منفعتی را شامل میشود، زیرا معنای لغوی این لفظ عمومیّت دارد و دلیل روشنی بر تخصیص آن در دست نیست».
تنها چیزی که جمعی از مفسّران اهل سنّت روی آن تکیه کردهاند این است که آیات قبل و بعد در زمینه جهاد وارد شده، و همین موضوع قرینه میشود که آیه غنیمت نیز اشاره به غنایم جنگی است.
در حالی که هیچ مانعی ندارد که مفهوم آیه یک معنای کلّی و عمومی، و در عین حال مورد نزول آن یکی از مصادیق این حکم عمومی و کلّی باشد. مخصوصاً کلمه «ما» ءِ موصول و کلمه «شیء» که دو کلمه عام و بدون هیچ گونه قید و شرطی هستند این موضوع را تقویت میکند.
اگر بعضی پافشاری کنند که آیه مورد بحث تنها خمس غنایم جنگی را بیان میکند. در جواب میگوییم: برای خمس در سایر موضوعات از سنّت و اخبار و روایات صحیح و معتبر استفاده میکنیم؛ زیرا هیچ مانعی ندارد که قرآن به قسمتی از حکم به تناسب اشاره کند، و قسمتهای دیگر در سنّت بیان شود.
مثلًا در قرآن مجید، نمازهای پنجگانه روزانه با صراحت آمده، ولی از نماز آیات که مورد اتفاق تمام مسلمانان اعم از شیعه و سنّی