وضوی پیامبر صلی الله علیه و آله صفحه 181

عبد اللّه بن عَمْرو بن عاص .(1)

عبد اللّه بن عُمَر بن خطّاب .(2)

عِمران بن حُصَین .(3)

گمان می رود که بعضی از اینان از کسانی بودند که با عثمان سخن گفتند و او را از قتلِ مسلمان در برابر ذِمّی باز داشتند و ثابت است که این سخنوران از راویانِ همین حدیث نبوی و از باورمندانِ آن به شمار می آمدند ؛ زیرا معنا ندارد که آنان بی حجتی از پیامبر صلی الله علیه و آله بتوانند با عثمان سخن کنند و او را از این کار باز دارند .

4 . مقدم داشتن خطبه بر نماز عید فطر و قربان

آرای فقهی عثمان ، بر وضوی ثلاثی غسلی ، اتمام نماز برای مسافر ، تسامح در قصاص ، فتوا به عدم اجرای حدّ ، فتوا به قتل مسلمان در برابر ذمّی ، منحصر نشد ، بلکه تا خطبه نماز عید فطر و قربان (نیز) امتداد یافت .

عثمان ، خطبه نماز عید فطر و قربان را بر دو رکعت نماز آن ، مقدم داشت . متن ماجرا ، چنین است :

ابن مُنْذِر ، از عثمان (به اسناد صحیح تا حسن بصری) روایت می کند که گفت :

نخستین کسی که پیش از نماز عید خطبه خواند ، عثمان بود ؛ وی با مردم نماز گزارد ، سپس خطبه خواند ، دید مردم به نماز نرسیدند . از این رو ، به این کار دست یازید (یعنی خطبه را قبل از نماز خواند) .(4)

1- 1 . سنن اَبی داود 4 : 173 ، حدیث 4506 ؛ سنن ابن ماجه 2 : 887 ، حدیث 2659 ؛ سنن ترمذی 4 : 25 ، حدیث 1413 .
2- 2 . صحیح ابن حِبّان 13 : 341 ، حدیث 5996 ؛ احکام القرآن (جصّاص) 1 : 175 ، باب قتل المؤمن بکافر ؛ موارد الظمآن : 415 ، حدیث 1699 .
3- 3 . الأم 7 : 322 ؛ سنن بیهقی 8 : 29 ، حدیث 15692 ؛ و بنگرید به ، المعجم الکبیر 18 : 110 ، حدیث 209 .
4- 4 . فتح الباری 2 : 452 ، باب المشی و الرکوب ... ؛ شرح سنن ابن ماجه 1 : 91 ، حدیث 1275 ؛ تحفه الأحوزی 3 : 61 ، حدیث 531 .