- پیش گفتار مترجم 1
- اشاره 8
- 1 . بُعد تاریخی 30
- 2 . بُعد روایی 30
- 3 . بُعد قرآنی و لغوی 31
- 4 _ بُعد فقهی و لغوی 32
- اشاره 35
- اشاره 36
- درآمد 37
- وضو در عهد پیامبر صلی الله علیه و آله 40
- اشاره 50
- دو حدیث بنیادین 50
- سخنی درباره این دو حدیث 51
- اشاره 53
- پیدایش اختلاف در وضو 53
- آغازگر اختلاف 65
- اشاره 65
- یک : برخورد قاطع و بازدارنده 77
- دو : یاری خواستن 78
- سه : احتجاج و مناظره 78
- شیوه های عثمان در اعلام وضوی جدید 86
- راز رویکرد وضویی عثمان 100
- اشاره 106
- بدعت در وضو چرا ؟ 106
- 1 . وَلید بن عُقْبَه و شرابخواری 115
- 2 . نگرش والیان عثمان در اموال مسلمانان 116
- 3 . عثمان و اذان سوم روز جمعه 117
- موضع گیری صحابه علیه سیاست عثمان و بدعت های او 122
- نتیجه گیری 130
- اشاره 138
- توجیهات تغییر سیاست عثمان در شش سال پایانی خلافت 138
- تأکید عثمان بر وضوی غَسْلی 143
- نتیجه 151
- مروری دوباره 157
- این مردمان ، کیان اند و چه منزلتی دارند ؟ 169
- 1 . نماز در مِنی 170
- اشاره 170
- 2 . عَفو عُبَید اللّه بن عُمَر 175
- 3 . رَدّ شهود و تعطیل حدود 177
- 4 . مقدم داشتن خطبه بر نماز عید فطر و قربان 181
- فشرده سخن 193
- اشاره 194
- 1 . معارضه صحابه با وضوی عثمان 194
- 2 . موضع عملی امام علی علیه السلام نسبت به وضوی بِدْعی 196
- 3 . موضع قولی امام علی علیه السلام نسبت به وضوی بِدْعی 212
- 4 . تدوین وضوی پیامبر صلی الله علیه و آله در دوران امام علی علیه السلام 221
- دو اصطلاح 227
- اشاره 227
- وضوی نیکو 231
- وضوی کامل 232
- سخن پایانی 234
- اشاره 237
- اشاره 239
- 1 . نماز در مِنی 240
- 2 . ازدواج همزمان با دو خواهر از طریق مِلْک 241
- 3 . واگذاشتن تکبیر مستحب در نماز 242
- 4 . تلبیه (لَبَّیک گفتن) 244
- ترفندهای امویان 248
- حال و روز مردم در حکومت امویان 260
- 1 . عبد الرَّحمن بن ابی بکر و عایشه 268
- 2 . عبد اللّه بن عباس و رُبَیِّع بنت مُعَوِّذ 271
- 3 . اَنس بن مالک و حجّاج بن یوسف ثَقفی 273
- اشاره 278
- خبری باژگونه 282
- پرسش هایی که پاسخ می طلبد 289
- اشاره 309
- عبادت رافضه در فضای سیاسی حاکم 315
- بزرگان دو مکتب در عهد اُمَوی 318
- این رویکرد چرا ؟ 322
- عَبّاد بن تمیم بن عاصم مازنی 325
- اشاره 325
- اَوس بن اَبی اَوس ثَقَفی 326
- رِفاعَه بن رافع 328
- عُرْوَه بن زُبیر و وضو 331
- اشاره 331
- حسن بَصری و وضو 333
- ابراهیم نَخَعی و وضو 340
- شَعْبی 344
- وحدت فقهی علویان 360
- اشاره 360
- 1 . وقت نماز عصر نزد طالبیان 360
- 4 . نماز بر میت 373
- توجیه اختلاف ها 377
- وحدت مواضع دینی 382
- موضع امام سجاد علیه السلام در وضو 387
- چکیده 407
- اشاره 409
- نقش حاکمان در فقه 410
- تغییر بعضی از مفاهیم روایی 415
- نفس زکیه و منصور 419
- مناظره ای میان امام صادق علیه السلام و ابو حنیفه 424
- پایبندی حکام به فقه مغایر با علویان 430
- دیدگاه دیگر (1) 434
- دیدگاه دیگر (2) 457
- مذهب ابو حنیفه 478
- اشاره 478
- مذهب مالک 482
- مذهب شافعی 486
- مذهب احمد بن حنبل 489
- اشاره 494
- 1 . فقه حَنَفی 499
- 2 . فقه مالکی 500
- 3 . فقه شافعی 504
- 4 . فقه حَنبلی 505
- اشاره 510
- روایت اول 511
- روایت دوم 512
- روایت سوم 513
- روایت پنجم 514
- روایت هفتم 515
- روایت ششم 515
- روایت هشتم 516
- روایت نهم 516
- خلاصه 519
- اشاره 527
- اسامی بعضی از مُؤیدان وضوی مَسْحی در عهد عباسی 541
- 1 . سید جمال الدین اَسد آبادی 547
- 3 . عبد الدائم بقری اَنصاری 548
- 4 . عزّ الدین عبد السلام 549
- 6 . دِهْلَوی 550
- 5 . جمال الدین بن جوزی 550
- اشاره 572
- حسین بن عُلْوان 574
- عَمْرو بن خالد واسطی 575
بیست سال فاصله سنی وجود داشت .(1)
در پرتو آنچه گذشت ، بعید می دانیم که عُروه بن زبیر از نظرش در مسح بر پاها ، برگردد و به شستن آنها بگرود . آنچه را فرزندش هشام برگرفته [ و از پدرش آن را نقل می کند ] ضعیف می باشد ؛ زیرا حال وی و دلیل و توجیه وی را _ که همان قرائت قرآنی است _ دریافتیم و آیه وضو (چنان که در بحث قرآنی روشن خواهیم ساخت) او را سودمند نمی افتد .
حسن بَصری و وضو
حسن بَصری از بزرگانِ تابعان به شمار می رود ، چهارده ساله بود که در «یوم الدار» حضور یافت(2) و در زمانِ عُمَر بن عبد العزیز ، قضاوت را بر عهده گرفت .(3) گفته اند : پدرش «یَسار» از اُسرای «عین التَّمر» بود .
ابو هلال راسبی ، از خالد بن رَباح هُذَلی نقل می کند که :
از اَنس بن مالک درباره مسئله ای سؤال شد ، گفت : از مولایمان حسن بپرسید . گفتند : ای ابو حمزه ، ما از تو می پرسیم ، تو می گویی : از مولایمان حسن بپرسید ؟! گفت : از مولایمان حسن سؤال کنید ؛ چرا که او شنید ما هم شنیدیم ، او حفظ کرد و ما از یاد بردیم .(4)
ذَهَبی در سیر اَعلام النبلاء می نویسد : شخصی گفته است :
اهل روایات صحیح [ کسانی که جز روایات صحیح را نمی پذیرند ] از روایاتِ فراوانی که در آنها حسن می گوید «از فلا نی» ، روی گردانده اند ، هر چند ملاقات وی با فلان شخص معین ثابت شده باشد ؛ زیرا حَسَن به «تدلیس» معروف است و از ضعفا
1- 1 . بنگرید به ، تهذیب الکمال 20 : 19 ، ترجمه عروه بن زبیر .
2- 2 . بنگرید به ، تهذیب الکمال 6 : 97 رقم 1216 .
3- 3 . سیر اَعلام النبلاء 4 : 582 ، ترجمه 223 ، حسن بصری .
4- 4 . تهذیب الکمال 3 : 104 .