وضوی پیامبر صلی الله علیه و آله صفحه 341

فُضَیل می گوید : مقصود از «این کار» یعنی ترک مسح .(1)

به ما خبر داد احمد بن عبد اللّه بن یونس ، گفت : برایم حدیث کرد جعفر اَحمر ، از مُغِیره ، از ابراهیم که گفت : «مَن رَغِبَ عن المَسْح ، فقد رَغِبَ عن سُنّه النَّبی» ؛ هر که از مسح [ سر و پا ] روی برتابد ، از سنت پیامبر روی گردانده است .(2)

معروف است که ابراهیم نَخَعی ، از موالیان اهل بیت علیهم السلام بود .(3)

این سخن بدان معنا نیست که همه اَقوال منسوب به ابراهیم ، از امام علی علیه السلام برگرفته شده است ، بلکه بسا در میان آنها گفته هایی باشد که به وی نسبت داده اند و روح او از آنها بی خبر است و گاه در میان آنها سخنانی است که خطا در استنباط او را گویاست .

آنچه در این میان مهم است اشاره به نقش وی در مخالفت با حجّاج ثقفی است که به وضوی غَسْلی فرا می خواند و ابراهیم به شورش اَشعث بر ضدّ حجاج پیوست و به جواز لعن حجاج فتوا داد .(4)

اینکه امام مالک در الموطأ حتی یک حدیث را از ابراهیم نخعی روایت نمی کند(5) و نبود نام ابراهیم در میان رجال الموطأ در کتاب اسعاف المبطأ برجال المُوَطّأ (اثر سُیُوطی) علی رغم گرانقدری ابراهیم و کارآموزدگی وی در حدیث نزد آنها ،(6) به نقش تعصّب ورزی در حدیث و فقه ، رهنمون است .

نسبت به موضع گیری ابراهیم پیرامون ابو هُرَیره ، همین حال جاری است ؛ زیرا ذَهَبی می نویسد : بر شخصیتِ ابراهیم خُرده گرفته اند ، به جهتِ این سخنش که گفت :

1- 1 . الطبقات الکبر ی6 : 274 _ 275 .
2- 2 . همان .
3- 3 . در این زمینه ، بنگرید به سخن دکتر رواس قلعجی (موسوعه فقه ابراهیم النخعی 1 : 139) .
4- 4 . الطبقات الکبری 6 : 279 ؛ تاریخ الإسلام 6 : 324 .
5- 5 . به روایت یحیی بن یحیی لیثی .
6- 6 . تهذیب الکمال 2 : 238 ، ترجمه 265 ، ابراهیم نخعی ؛ صفه الصفوه 3 : 86 ، ترجمه 412 .