وضوی پیامبر صلی الله علیه و آله صفحه 377

زهرایند و ارتباط و همبستگی دینی میانشان لحاظ شده است (بعضی از روایات را در این زمینه آوردیم) .

اگر مذهب زید ، غیر از مذهب امام باقر و صادق علیهماالسلام بود ، برای او از خدا طلب رحمت نمی کردند و در کتاب های رجال شیعه ، بدین پایه از شکوه و بزرگی یاد نمی شد و درباره اش نمی گفتند که «زید ، ناسخ قرآن را از منسوخ آن باز می شناخت و سرور خاندان خویش بود» و با عباراتی این چنین _ که در متونِ دینی و تاریخی فراوان به چشم می خورد _ او را نمی ستودند .

نسبت به فرزندان و ذریّه امام حسن علیه السلام نیز چنین است . هنگامی که امام صادق علیه السلام دید ابراهیم و خاندان او را در کجاوه ها می رانند ، برایشان دعا کرد و دیدگانش پر از اشک شد .(1)

با ملاحظه سند صحیفه سجادیه می توان این حقیقت را با روشن ترین شاخص ها دریافت ؛ زیرا صحیفه ای که از عبد اللّه بن حسن به جا ماند ، همانند صحیفه ای بود که نزد امام صادق علیه السلام وجود داشت ؛ زیرا راوی می گوید : در آن نگاه کردم [ با شگفتی دیدم که ] آن دو [ کتاب ] یکی هستند و یک حرف از آن دو را نیافتم که بر خلاف حرفی باشد که در صحیفه دیگر هست .

توجیه اختلاف ها

خط مشیی وجود داشت که اقوال مخالف با فقه امام باقر و صادق علیهماالسلام را به امام زید و یحیی (و دیگران) منسوب می ساخت ؛ زیدی ها تحت تأثیر این اقوال قرار گرفتند و به انگیزه های فراوانی به این روایات عمل کردند که در بحث ذیل ، مهم ترین توجیهات این اختلاف را (که میان این دو گروه پدید آمد) وارسی می کنیم .

1 . سیطره روح انقلابی بر فرزندان حسن و زیدی ها .