وضوی پیامبر صلی الله علیه و آله صفحه 406

به فرض از باب جدل ، بپذیریم که امام زید در وضو پاهایش را می شست (با اینکه ما عدمِ وقوع آن را روشن ساختیم) این کار ، بر مشروعیت آن و اینکه سنت پیامبر باشد ، دلالت ندارد ؛ زیرا موقعیت امام زید ، موضع امام عادلی است که باید خود را به همه فضائل یک رهبر کار آزموده و مجاهد (که ضد حاکمان ستمگر به پاخاسته) بیاراید و از سرگرم ساختن اصحابش به جزئیات و فروع فقهی _ از بیم اینکه مبادا میانشان اختلاف افتد و دشمنان از آن سوء استفاده کنند و بر آنان عیب گیرند _ به شدت بپرهیزد ، بلکه امام می بایست کاری کند که پیروانش با هم اتحاد یابند و در امام زید ، چنین امری رخ داد ، بیشتر فرقه های اسلامی (حتی مُرْجِئَه و خوارج) پیرامونش گرد آمدند .

احتمال دارد که امام زید ، برای رعایتِ حالِ بیشتر لشکریان و برای حفظ وحدت در میان آنها _ و از باب تقدیم مهم بر اَهم _ به وضوی غَسْلی دست یازید ، هر چند به مشروعیتِ آن اعتقاد نداشت .

مانند این گونه موضع گیری ، در سخن ابراهیم بن عبد اللّه بن حسن _ در نماز بر میت _ لحاظ شد ، آنجا که گفت : چهار تکبیر بر میت ، بهتر اینان را گرد می آورد و ما به اجتماع آنان نیازمندیم و در ترک یک تکبیر _ اگر خدا بخواهد _ ضرری نیست .(1)

و مثل آن ، در کلام ابن مسعود و ابن عوف و دیگر صحابه ای که بر خلاف اعتقادشان با عثمان نماز گزاردند ، آمده است .

چنان که از امام صادق علیه السلام در لزوم خواندنِ نماز جماعت با اهل سنت (از باب حفظ وحدت در صفوف مسلمانان) روایات فراوانی رسیده است ؛ مانند : «وَمَن صَلّی مَعَهم فی الصَّفّ الأوّل ، کَمَن صَلّی خَلْفَ رَسول اللّه فی الصَّفّ الأوّل» ؛(2) هر که در صف اول با آنان