وضوی پیامبر صلی الله علیه و آله صفحه 496

«خَبْط» حرکت در غیر مسیر است ؛ چرا که در دوران ابوبکر ، سیاست ، مرتدان و دیگران را به هم آمیخت و عُمَر به چیزی فتوا می داد و سپس ضد آن فتوا را بر زبان می آورد ، یا بار دیگر بر خلاف آن فتوا لب می جنباند .

امام علی علیه السلام درباره چنین اشخاصی می فرماید : نمی داند به صواب می رود یا به خطا ؛ اگر به صواب راه پیماید ، می ترسد که خطا کرده باشد و اگر به خطا رود ، امید دارد که به صواب برسد ؛ نادانی است که در جهالت گام می زند ، کوری است که در تاریکی گمشده اش را می جوید ، در صراط علم به نظر قطعی دست نیافت ، روایات را همچون باد که کاه ها را به هر سو می پراکند ، زیر و رو می کند .(1)

و اما «شِماس» (چموش) و «تَلَوُّن» (رنگارنگی) و «إعْتراض» (مخالفت) مراحل سه گانه ای است که آنها را در کتاب منع تدوین الحدیث روشن ساخته ایم . هر که دوست دارد [ در این زمینه آگاهی بیشتر به دست آورد ] به آنجا رجوع کند .(2)

از امام صادق علیه السلام در تفسیر این سخن خدای متعال که : « وَالشُّعَرَاءُ یَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ »(3) (گمراهان از شاعران پیروی می کنند) حکایت شده که فرمود :

نَزَلَت فی الذین غَیَّرُوا دینَ اللّه وَتَرَکُوا ما أَمَرَ اللّه ، ولکن هل رَأَیْتُم شاعراً قَطّ تَبَعَه أَحَدٌ ، إنّما عَنَی بذلک ، الَّذین وَضَعُوا دیناً بآرائهم ، فَتَبَعَهُم النّاسُ عَلَی ذلک ؛(4)

این آیه ، درباره کسانی فرود آمد ، که دین خدا را تغییر دادند و امر خدا را واگذاشتند . آیا هرگز دیده اید که کسی شاعری را بپیرود ؟! مقصود این آیه ، آنان اند که دینی را با آرای خود ساختند و مردم از آنان پیروی کردند .

1- 1 . نهج البلاغه : 53 ، خطبه 17 .
2- 2 . منع تدوین الحدیث : 287 _ 293 .
3- 3 . سوره شعراء (26) آیه 224 .
4- 4 . تفسیر قمی 2 : 125 ؛ وسائل الشیعه 27 : 133 ، حدیث 33404 .