وضوی پیامبر صلی الله علیه و آله صفحه 523

از جمله مسائل اختلافی حکمِ گوش هاست ؛ آیا گوش ها را باید شست یا مسح کرد ؟ آیا این سخن بعضی درست است که می گویند باطن گوش ها جزو صورت اند و ظاهر آنها جزو سر می باشد ؟

در کافی و تهذیب روایت شده که زراره گفت ، پرسیدم : مردمانی می گویند باطن گوش ها جزو صورت و ظاهر آنها جزو سر است ! امام باقر علیه السلام فرمود : «لَیْسَ عَلَیهما غَسْلٌ ولا مَسْح» ؛(1) گوش ها نه شسته می شود و نه مسح می گردد .

اندکی هم درباره اختلاف در مفهوم «کَعْب» سخن بگوییم ؛ زیرا این مسئله ، از مهم ترین چیزهایی است که در آن دوران مطرح گشت .

کُلَینی (چنان که در حدیثی از امام باقر علیه السلام گذشت) روایت کرده است که آن حضرت فرمود :

... « وَامْسَحُوا بِرُؤُوسِکُمْ وَأَرْجُلَکُمْ إِلَی الْکَعْبَیْنِ »(2) (و سر و پاهاتان را تا برآمدگی روی پا مسح بکشید) هرگاه شخص ، جایی از سر یا بخشی از پاهایش _ میان «دو کعب» تا اطراف انگشتان _ را مسح کشد ، او را بسنده است .

پرسیدم : کعب ، کجاست ؟

فرمود : اینجا ؛ یعنی مفصل پایین تر از استخوان ساق .(3)

در روایت دیگر است که امام علیه السلام دستش را روی [ برآمدگی ] پشت پا گذاشت و فرمود : این ، همان «کعب» است . و با دست به پایین «عُرْقُوب» (درشت نی) اشاره کرد ، سپس فرمود : این ، همان «ظُنْبُوب» است .(4)

1- 1 . الکافی 3 : 29 ، حدیث 10 ؛ تهذیب الأحکام 1 : 94 ، حدیث 98 و جلد 1 : 55 ؛ وسائل الشیعه 1 : 404 ، باب إنّه لا یجب غسل الأذنین مع الوجه ، حدیث 1049 .
2- 2 . سوره مائده (5) آیه 6 .
3- 3 . بنگرید به ، الکافی 3 : 25 _ 26 ، حدیث 5 .
4- 4 . تهذیب الأحکام 1 : 75 ، حدیث 39 ؛ وسائل الشیعه 1 : 392 ، حدیث 1028 .