وضوی پیامبر صلی الله علیه و آله صفحه 525

گفتند : این دو برآمدگی ؟ فرمود : نه آن دو برآمدگی ، لیکن این محل (و با دست به [ محل اتصال ] بندهای انگشتان پا اشاره کرد) .

گفتند : مردم می گویند : کعب ، این [ دو برجستگی ] است ! فرمود : نه قول خاصه [ شیعه ] این است که برآمدگی روی پا «کَعْب» است ، و قول عامه [ اهل سنت ] این است که دو برآمدگی انتهای ساق «کعب» می باشد .(1)

از زُراره ، روایت شده که گفت : به امام باقر علیه السلام گفتم : مرا نمی آگاهانید از اینکه از کجا دانستید مسح به بعضی از سر و بخشی از پاهاست [ نه همه آن ] ؟ امام علیه السلام خندید و فرمود : ای زُراره ، رسول خدا ، این را فرمود ، و کتاب خدای بزرگ به آن نازل شد ؛ چرا که فرمود : « فَاغْسِلُوا وُجُوهَکُمْ » (صورتتان را بشویید) از این آیه ، دریافتیم که باید همه صورت را شست ، سپس فرمود : « وَأَیْدِیَکُمْ إِلَی الْمَرَافِقِ » (دست ها را تا آرنج شست و شو دهید) و شستن دست ها را تا آرنج ، به شستن صورت ، وصل کرد . از این می فهمیم که باید دست ها را تا آرنج شست .

سپس خدا ، بین کلام [ با فعل ] فاصله انداخت و فرمود : « وَامْسَحُوا بِرُؤُوسِکُمْ » (به سرتان مسح بکشید) مسحِ بعضی از سر ، به جهت مکان «باء» است . آن گاه پاها را به «سر» وصل کرد (چنان که دست ها را به صورت وصل نمود) و گفت : « وَأَرْجُلَکُمْ إِلَی الْکَعْبَیْنِ »(2) (و پاهاتان را تا برآمدگی روی پا) از این رو دریافتیم وقتی که این جمله [ بی هیچ فاصله ای ] وصل [ و عطف ] به «سر» است ، مسح آن هم [ مانند مسح سر ] به بخشی از پا می باشد .

پیامبر صلی الله علیه و آله این را برای مردم ، تفسیر کرد ، اما آنها آن را ضایع ساختند .(3)

1- 1 . ذکری الشیعه : 152 المبحث الخامس ، غسل الرجلین .
2- 2 . سوره مائده (5) آیه 6 .
3- 3 . الکافی 3 : 30 ، باب مسح الرأس و القدمین ، حدیث 4 ؛ من لا یحضره الفقیه 1 : 103 ، حدیث 214 ؛ تهذیب الأحکام 1 : 61 ، حدیث 17 ؛ الإستبصار 1 : 63 ، حدیث 5186 .