بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 122

صفحه 122

ایشان باید به أخبار جوائز السلطان مانند صحیحه ی ابی ولاد و صحیحه ی أبی المغراء باشد؛ چراکه روایات حلّ خراج و تقبیل اراضی، مربوط به معامله است که عوضش را پرداخت می کند و ما اضافه می کنیم: احتمال این که به نحو محاباتی بوده باشد نیز وجود ندارد؛ زیرا آن سلاطین به قدری حریص بودند و برای پُرکردن خزانه شان آن قدر از مردم پول می گرفتند که احتمال این که به نحو محاباتی معامله کنند تقریباً وجود ندارد.

بنابراین مراد محقق کرکی(قدس سره) باید همان روایات اباحه ی جوائز السلطان باشد، که آن هم اطلاق ندارد؛ چراکه صحیحه ی ابی ولاد و صحیحه ی أبی المغراء هر دو مربوط به افراد خاصی هستند که لعلّ نصیبی از بیت المال داشته اند. کما این که در روایت ابی بکر الحضرمی حضرت فرمودند: آیا ابن ابی سمّال نمی داند برای تو نصیبی از بیت المال است؟!

بنابراین این دو روایت اطلاق و عمومی ندارد که شامل غیر مستحق شود و روایت قابل اعتماد دیگری نیز که اطلاق داشته باشد وجود ندارد (1)، پس ادعای


1- البته از صحیحه ی زراره که ضریس _ برادر زاده ی زراره _ اُرز از عمّال بنی امیه خریداری کرده و ثمن آن را نداده بود، می توان استفاده کرد غیر مستحق نیز می تواند در آن تصرف کند؛ زیرا اگر بپذیریم آن مقدار زیاد ارز از خراج بوده _ که متعلق به مسلمین می باشد _ دیگر نمی توانیم از باب «خذ اموال الناصب و ادفع الینا الخمس» بگیریم، بلکه باید بگوییم از این روایت استفاده می شود أخذ اموال خراج از جائر حتی اگر بیش از مقدار استحقاق باشد جایز است. (امیرخانی) ü وسائل الشیعه، ج 17، کتاب التجاره، ابواب ما یکتسب به، باب52، ح2، ص218 و تهذیب الاحکام، ج6، ص337: وَ عَنْهُ [مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ سَعِید] عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عَطِیَّهَ عَنْ زُرَارَهَ قَالَ: اشْتَرَی ضُرَیْسُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِکِ وَ أَخُوهُ مِنْ هُبَیْرَهَ أَرُزّاً بِثَلَاثِمِائَهِ أَلْفٍ قَالَ: فَقُلْتُ لَهُ: وَیْلَکَ أَوْ وَیْحَکَ انْظُرْ إِلَی خُمُسِ هَذَا الْمَالِ فَابْعَثْ بِهِ إِلَیْهِ وَ احْتَبِسِ الْبَاقِیَ فَأَبَی عَلَیَّ قَالَ فَأَدَّی الْمَالَ وَ قَدِمَ هَؤُلَاءِ فَذَهَبَ أَمْرُ بَنِی أُمَیَّهَ قَالَ: فَقُلْتُ ذَلِکَ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) فَقَالَ مُبَادِراً لِلْجَوَابِ: هُوَ لَهُ هُوَ لَهُ فَقُلْتُ لَهُ: إِنَّهُ قَدْ أَدَّاهَا فَعَضَّ عَلَی إِصْبَعِهِ.
کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه