بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 155

اگر اسلام بیاورند، مثل سایر مسلمانان احرارند و آن زمین هایی که در دستشان بود مال خودشان می شود، ولی ابن شبرمه معتقد است آن ها اسلام هم بیاورند، عبید هستند و اراضی که در دستشان است ملکشان نمی شود. حضرت در مورد ارض، همان کلام ابن شبرمه را فرمودند [یعنی زمین مال خودشان نمی شود] امّا در مورد افراد، کلام ابن ابی لیلی را فرمودند که اگر اسلام بیاورند احرار هستند و کلام دیگری هم فرمودند که من حفظش نکردم.

از این روایت استفاده می شود صاحبان اصلی اراضی مفتوح العنوه که بر روی آن کار می کنند، حتّی اسلام نیز بیاورند باز مالک آن _ به نحوی که ملک طلقشان باشد _ نمی شوند.

ب: روایات مربوط به اراضی مفتوح العنوه از کتاب التجاره

اشاره

یکی دیگر از ابوابی که صاحب وسائل روایات مربوط به اراضی مفتوح العنوه را در آن جمع آوری کرده، باب 21 از ابواب «عقد البیع و شروطه» از کتاب التجاره است؛ از جمله ی این روایات است:

1. صحیحه ی فضلاء:

مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ حَرِیزٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ(علیهما السلام) وَ عَنِ السَّابَاطِیِّ وَ عَنْ زُرَارَهَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام): أَنَّهُمْ سَأَلُوهُمَا عَنْ شِرَاءِ أَرْضِ الدَّهَاقِینِ (1)مِنْ