بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 175

بِخَیْلٍ وَ لَا رِکَابٍ أَوْ قَوْمٌ صَالَحُوا أَوْ قَوْمٌ أَعْطَوْا بِأَیْدِیهِمْ وَ کُلُّ أَرْضٍ خَرِبَهٍ وَ بُطُونُ الْأَوْدِیَهِ (1)فَهُوَ لِرَسُولِ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله) وَ هُوَ لِلْإِمَامِ مِنْ بَعْدِهِ یَضَعُهُ حَیْثُ یَشَاءُ.(2)

حفص بن البختری از امام صادق(علیه السلام) نقل می کند که فرمودند: انفال آن [اراضی] است که بر آن با خیل و رکاب تاخت نظامی نشده باشد، یا قومی آن را مصالحه کرده یا قومی آن را با دست خودشان اعطاء کرده باشند و تمام زمین های مخروبه و بستر سیل ها از انفال می باشد که متعلّق به رسول الله(صلی الله علیه و آله) می باشد و بعد از آن برای امام(علیه السلام) می باشد و هرکجا بخواهد قرار می دهد.

همان طور که ملاحظه فرمودید در این روایت تصریح می کند انفال متعلّق به امام(علیه السلام) بوده و در هر کجا که بخواهد می گذارد.

2. صحیحه ی معاویه بن وهب:

وَ عَنْهُ [مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ] عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُعَاوِیَهَ بْنِ وَهْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) السَّرِیَّهُ(3) یَبْعَثُهَا

1- العین، ج 8، ص98: الوادی کل مفرج بین جبال و آکام، و تلال یکون مسلکا للسیل أو منفذا، و الجمیع الأودیه، علی تقدیر فاعل و أفعله، و إنما جاءت هذه العله لاعتلال آخره، و کذلک ناد و أندیه و نجوی و أنجیه، و لم یسمع بمثله فی الصحیح.
2- وسائل الشیعه، ج 9، کتاب الخمس، ابواب الانفال و ما یختص بالامام، باب1، ح1، ص523 و الکافی، ج1، ص539.
3- لسان العرب، ج 14، ص383: السَّرِیَّهُ: ما بین خمسه أَنفسٍ إلی ثلاثمائه، و قیل: هی من الخیل نحو أَربِعمائهٍ، و لامُها یاءٌ. و السَّرِیَّه: قطعه من الجیش؛ یقال: خیرُ السَّریا أَرْبعُمائهِ رجلٍ. التهذیب: و أَما السَّرِیَّه من سَرایا الجیوشِ فإنها فَعِیله بمعنی فاعِلَه، سُمِّیت سریَّهً لأَنها تَسْری لیلاً فی خُفْیهٍ لئلَّا یَنْذَرَ بهم العدوُّ فیَحْذَروا أَو یمتنعوا. یقال: سرَّی قائِدُ الجیشِ سَرِیَّهً إلی العدوِّ إذا جرَّدَها و بعثها إلیهم، و هو التَّسْرِیهُ. ... المُتَسَرِّی: الذی یخرج فی السَّرِیَّه و هی طائفه من الجیش یبلُغ أَقصاها أَربعمائهٍ، و جمعُها السَّرایا، سُمُّوا بذلک لأَنهم یکونون خُلاصه العسکر و خِیارَهم من الشی ء السَّرِیِّ النَّفیس، و قیل: سُمُّوا بذلک لأَنهم یُنَفَّذون سرّاً و خُفْیهً، و لیس بالوجه لأَن لام السِّر راءٌ و هذه یاءٌ ... و فی حدیث سعدٍ: لا یَسِیرُ ب السَّرِیَّه أَی لا یَخرُج بنفسهِ مع السَّرِیَّه فی الغَزْوِ، و قیل: معناه لا یَسیر فینا بالسِّیرَهَ النَّفیسه.