بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 177

3. صحیحه ی داود بن فرقد:

وَ [مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَن] بِإِسْنَادِهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ (1)عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ عَنْ عَلِیِ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَهَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام): قَطَائِعُ الْمُلُوکِ کُلُّهَا لِلْإِمَامِ وَ لَیْسَ لِلنَّاسِ فِیهَا شَیْ ءٌ.(2)

داود بن فرقد می گوید امام صادق(علیه السلام) فرمودند: قطائع (3)ملوک همه برای امام است و مردم چیزی از آن سهم ندارند.

این روایت از لحاظ سند تمام است _ مراد از ابی جعفر، احمد بن محمد بن عیسی الاشعری می باشد _ و بیان می کند قطائع ملوک که جزء انفال است _ کما این که در روایت دیگر داود بن فرقد(4) و موثقه ی سماعه بن مهران که در ذیل

1- تهذیب الأحکام، المشیخه، ص73: و ما ذکرته فی هذا الکتاب عن سعد بن عبد اللّه فقد اخبرنی به الشیخ ابو عبد اللّه عن ابی القاسم جعفر بن محمد بن قولویه عن ابیه عن سعد بن عبد اللّه و اخبرنی به أیضا الشیخ رحمه اللّه عن ابی جعفر محمد بن علی بن الحسین عن ابیه عن سعد بن عبد اللّه.
2- وسائل الشیعه، ج 9، کتاب الخمس، ابواب الانفال و ما یختص بالامام، باب1، ح6، ص525 و تهذیب الاحکام، ج4، ص134.
3- مجمع البحرین، ج 4، ص381: القطائع اسم لما لا ینقل من المال کالقری و الأراضی و الأبراج و الحصون. و منه الحدیث «قطائع الملوک کلها للإمام». ü روضه المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، ج 3، ص136: فی الصحیح عن داود بن فرقد قال: قال أبو عبد الله(علیه السلام) قطائع الملوک (و هی النفائس من غیر المنقول) کلها للإمام لیس للناس فیها شی ء. ü ملاذ الأخیار فی فهم تهذیب الأخبار، ج 6، ص385: قوله(علیه السلام): قطائع الملوک أی: ما اقتطعه الملک و أخذه لنفسه، أو ما أقطعه غیره. و قال الشهید الثانی رحمه الله قیل: إن الصفایا ما ینقل من المال، و القطائع ما لا ینقل.
4- تفسیر العیاشی، ج 2، ص49: عن داود بن فرقد قال قلت لأبی عبد الله(علیه السلام): بلغنا أن رسول الله(صلی الله علیه و آله) أقطع علیا(علیه السلام) ما سقی الفرات قال: نعم و ما سقی الفرات، الأنفال أکثر ما سقی الفرات، قلت: و ما الأنفال قال: بطون الأودیه و رءوس الجبال و الآجام و المعادن، و کل أرض لم یوجف علیها خیل و لا رکاب، و کل أرض میته قد جلا أهلها و قطائع الملوک.