بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 276

از لحاظ طول نیز از موصل تا ساحل دریا و بلاد عبّادان [آبادان] یعنی خوزستان نیز جزء ارض سواد بوده است.

علامه(قدس سره) سپس می فرماید: قسمت غربی دجله از سمت بصره به طرف عربستان، موات بوده و به دست مسلمانان آباد شده است. ظاهراً مراد علامه(قدس سره) از غربیِ دجله یعنی آن قسمتی که دجله و فرات به هم پیوند می خورند و اروند یا شط العرب را تشکیل می دهند باشد و شاید به خاطر غلبه به آن دجله اطلاق کرده است. و إلا اگر قسمت های بالای دجله مراد باشد، با حدودی که گفته شده سازگاری ندارد.

به هر حال این کلام علامه نیز شاهدی بر آن است که اولاً: موات ملک مسلمین نیست بلکه ملک کسی است که آن را احیاء کرده است. ثانیاً: غیر از آن استثنائی که ذکر کردند، بقیه عامره بوده است.