کتابخانه بالقرآن

بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 277

صفحه 277

اشکال شیخ(قدس سره) بر قول به عدم احتساب بلاد محدثه از اراضی جمیع مسلمین

بعد از روشن شدن این که تمام ارض سواد حال الفتح عامره بوده و به تملّک جمیع مسلمین در آمده، مرحوم شیخ می فرماید از این جا معلوم می شود قول به این که «بلاد محدثه مانند بغداد، کوفه، حلّه و مشاهد مشرفه (کربلا، نجف، کاظمین، سامرا و ...) ملک جمیع مسلمین نیست؛ چون این بلاد اسلامی است و بعد از فتح بنا شده است» درست نیست؛ چراکه اگر این بلاد استثناء شود، پس آن سی و شش میلیون جریبی که متعلّق به جمیع مسلمین است کجاست؟ هم چنین بعید است که غرب عراق که این بلاد در آن احداث شده، حال الفتح آباد نبوده باشد؛ چون لازمه اش آن است که بعد از تیسفون و مدائن که پایتخت ساسانیان بوده آباد نبوده باشد، در حالی که بغداد تنها یازده الی پانزده کیلومتر با مدائن فاصله دارد. (1)

پس معلوم می شود همه ی این ها ملک مسلمین بوده و در نتیجه خرید و فروش آن بدون إذن حاکم و بدون پرداخت خراج جایز نمی باشد.

بررسی کلام شیخ(قدس سره)

1. این که فرمودید مشاهد مشرفه حال الفتح عامره بوده است، نسبت به کربلا و نجف قابل پذیرش نیست؛ خصوصاً که مسلّم است بیابان خشک بوده و از

1- المکاسب المحرمه، ج2، ص251: فما قیل: من أنّ البلاد المحدثه بالعراق مثل بغداد، و الکوفه و الحلّه، و المشاهد المشرّفه إسلامیه بناها المسلمون و لم تفتح عَنوَه، و لم یثبت أنّ أرضها تملکها المسلمون بالاستغنام، و التی فتحت عَنوَه و أُخذت من الکفّار قهراً قد انهدمت، لا یخلو عن نظر؛ لأنّ المفتوح عَنوَه لا یختصّ بالأبنیه حتّی یقال: إنّها انهدمت، فإذا کانت البلاد المذکوره و ما یتعلّق بها من قرأها غیر مفتوحه عَنوَهً، فأین أرض العراق المفتوحه عَنوَهً المقدّر بسته و ثلاثین ألف ألف جریب؟ و أیضاً من البعید عادهً أن یکون بلد «المدائن» علی طرف العراق، بحیث یکون الخارج منها ممّا یلیه البلاد المذکوره مواتاً غیر معموره وقت الفتح و اللّه العالم، و للّه الحمد أوّلاً و آخراً و ظاهراً و باطناً.