بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 302

عبارت «فهی لهم» دالّ بر ملکیت است.

ولی در مقابل، روایات دیگری نیز وجود دارد که چه بسا کسی با استناد به آن روایات قائل شود إذن در تصرّف، مخصوص شیعه است و احیاء حتّی برای شیعه نیز مملِّک نیست، بلکه حقّ و اولویت می آورد. به هر حال در تصمیم گیری نهایی باید آن روایات نیز لحاظ شود که عبارتند از:

روایات دالّ بر اختصاص إذن تصرّف به شیعه

اشاره

این روایات را به همان ترتیبی که مرحوم امام(قدس سره) در کتاب بیعشان آورده اند، ذکر می کنیم:

1. صحیحه ی مسمع بن عبدالملک:

اشاره

مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ قَالَ: رَأَیْتُ مِسْمَعاً بِالْمَدِینَهِ وَ قَدْ کَانَ حَمَلَ إِلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) تِلْکَ السَّنَهَ مَالا فَرَدَّهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) فَقُلْتُ لَهُ: لِمَ رَدَّ عَلَیْکَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْمَالَ الَّذِی حَمَلْتَهُ إِلَیْهِ؟ قَالَ: فَقَالَ لِی: إِنِّی قُلْتُ لَهُ حِینَ حَمَلْتُ إِلَیْهِ الْمَالَ: إِنِّی کُنْتُ وُلِّیتُ الْبَحْرَیْنَ الْغَوْصَ فَأَصَبْتُ أَرْبَعَمِائَهِ أَلْفِ دِرْهَمٍ وَ قَدْ جِئْتُکَ بِخُمُسِهَا بِثَمَانِینَ أَلْفَ دِرْهَمٍ وَ کَرِهْتُ أَنْ أَحْبِسَهَا عَنْکَ وَ أَنْ أَعْرِضَ لَهَا وَ هِیَ حَقُّکَ الَّذِی جَعَلَهُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی فِی أَمْوَالِنَا فَقَالَ: أَ وَ مَا لَنَا مِنَ الْأَرْضِ وَ مَا أَخْرَجَ اللَّهُ مِنْهَا إِلَّا الْخُمُسُ؟! یَا أَبَا سَیَّارٍ إِنَّ الْأَرْضَ کُلَّهَا لَنَا فَمَا أَخْرَجَ اللَّهُ مِنْهَا مِنْ شَیْ ءٍ فَهُوَ لَنَا فَقُلْتُ لَهُ: وَ أَنَا أَحْمِلُ إِلَیْکَ الْمَالَ کُلَّهُ فَقَالَ: یَا أَبَا سَیَّارٍ قَدْ طَیَّبْنَاهُ لَکَ وَ أَحْلَلْنَاکَ مِنْهُ فَضُمَّ إِلَیْکَ مَالَکَ وَ کُلُّ