بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 346

رسیدگی واقع شود. اگر نتیجه ی آن ادلّه این باشد که بعد از خراب شدن أرض محیاه، دیگری می تواند آن را احیاء کند، دیگر این ثمره مترتب نخواهد بود و نتیجه این خواهد شد که مالکیت محیی _ علی القول به ملکیت _ نیز به نحو موقّت می باشد.

ادلّه ی قائلین به اولویت

اشاره

بیان کردیم ادلّه ی عامه مفید جواز احیاء بوده و به گونه ای است که ظهور در ملکیت دارد، لذا ادلّه ی قائلین به اولویت باید به قدری قوی باشد که بتواند این ظهور را از بین ببرد. ادلّه ی قائلین به اولویت عبارتند از:

دلیل اوّل: روایات دالّ بر پرداخت طسق

اشاره

روایاتی که بیان می کند محیی باید طسق بپردازد. این روایات دلالت دارد بر این که محیی مالک رقبه نشده؛ زیرا طسق به معنای اجرت است و پرداخت اجرت با مالکیت سازگاری ندارد؛ چراکه معنا ندارد کسی نسبت به اموال خودش اجرت پرداخت کند و اصلاً به چه کسی پرداخت کند، در حالی که خودش مالک است؟!

این روایات گرچه در نهایت می فرماید طسق برای شیعیان تحلیل شده است، ولی همین اثبات می کند که اصل اوّلی پرداخت طسق است و طسق حقّ امام(علیه السلام) می باشد.

نقد دلیل اوّل

در نقد این استدلال که مهم ترین دلیل قائلین به اولویت است می گوییم:

اولاً: لفظ طسق که فقط در دو روایت ذکر شده _ در صحیحه ی مسمع بن عبدالملک و عمر بن یزید، ولی در روایت کابلی به جای طسق، خراج ذکر شده است _ گرچه شاید استعمال آن در اجرت ارض همان طور که لغویین(1) گفته اند