بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 401

4. صحیحه ی حفص بن البختری

این صحیحه که می فرماید: «إِنَّ جَبْرَئِیلَ(علیه السلام) کَرَی بِرِجْلِهِ خَمْسَهَ أَنْهَارٍ وَ لِسَانُ الْمَاءِ یَتْبَعُهُ الْفُرَاتَ وَ دِجْلَهَ وَ نِیلَ مِصْرَ وَ مِهْرَانَ وَ نَهَرَ بَلْخٍ فَمَا سَقَتْ أَوْ سُقِیَ مِنْهَا فَلِلْإِمَامِ»(1) این روایت نیز به نحو جزئی دلالت دارد بر این که اراضی عامره متعلّق به امام(علیه السلام) می باشد؛ زیرا در آن می فرماید: «فَمَا سَقَتْ أَوْ سُقِیَ مِنْهَا فَلِلْإِمَامِ» یعنی آن زمین هایی را که انهار پنج گانه آبیاری می کند یا از آن آبیاری می شود مال امام(علیه السلام) می باشد. و از آن جا که زمین هایی که در کنار این رودها قرار دارد و از آن آبیاری می شود معمولاً عامره ی بالاصاله است، پس مال امام(علیه السلام) بوده و از انفال می باشد. در ذیل هم که می فرماید: «الْبَحْرُ الْمُطِیفُ بِالدُّنْیَا لِلْإِمَامِ» یعنی تمام دریاها و اقیانوس ها را طبق این صحیحه باید بگوییم از انفال می باشد.

بنابراین از لحاظ حجّت مشکلی وجود ندارد که بیان کنیم ارض عامره ی بالاصاله نیز از انفال بوده و مال امام(علیه السلام) می باشد و این طور نیست که از مباحات عامه و از مشترکات باشد.