کتابخانه بالقرآن

بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 426

صفحه 426

علاوه آن که این روایت را شیخ در تهذیب(1) و نیز احمد بن محمد بن عیسی در النوادر(2) از حلبی نقل کرده که در سند آن هیچ مناقشه ای وجود ندارد.

این روایت بیان می کند کسی که زمین خرابی را آباد می کند، در صورتی که آن زمین صاحب داشته، باید حقّ او را بدهد و معلوم است که اگر مالک زمین بود،

1- تهذیب الأحکام، ج 7، ص201: عَنْهُ [الْحُسَیْنُ بْنُ سَعِید] عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) أَنَّهُ قَالَ فِی الْقَبَالَهِ أَنْ یَأْتِیَ الرَّجُلُ الْأَرْضَ الْخَرِبَهَ فَیَتَقَبَّلَهَا مِنْ أَهْلِهَا عِشْرِینَ سَنَهً: فَإِنْ کَانَتْ عَامِرَهً فِیهَا عُلُوجٌ فَلَا یَحِلُّ لَهُ قَبَالَتُهَا إِلَّا أَنْ یَتَقَبَّلَ أَرْضَهَا فَیَسْتَأْجِرَهَا مِنْ أَهْلِهَا وَ لَا یُدْخِلِ الْعُلُوجَ فِی شَیْ ءٍ مِنَ الْقَبَالَهِ فَإِنَّهُ لَا یَحِلُّ وَ عَنِ الرَّجُلِ یَأْتِی الْأَرْضَ الْخَرِبَهَ الْمَیْتَهَ فَیَسْتَخْرِجُهَا وَ یُجْرِی أَنْهَارَهَا وَ یَعْمُرُهَا وَ یَزْرَعُهَا مَا ذَا عَلَیْهِ؟ فِیهَا قَالَ: الصَّدَقَهُ قُلْتُ: فَإِنْ کَانَ یَعْرِفُ صَاحِبَهَا؟ قَالَ: فَلْیَرُدَّ إِلَیْهِ حَقَّهُ وَ قَالَ: لَا بَأْسَ بِأَنْ یَتَقَبَّلَ الرَّجُلُ الْأَرْضَ وَ أَهْلَهَا مِنَ السُّلْطَانِ وَ عَنْ مُزَارَعَهِ أَهْلِ الْخَرَاجِ بِالرُّبُعِ وَ النِّصْفِ وَ الثُّلُثِ؟ قَالَ: نَعَمْ لَا بَأْسَ بِهِ قَدْ قَبَّلَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله) خَیْبَرَ أَعْطَاهَا الْیَهُودَ حِینَ فُتِحَتْ عَلَیْهِ بِالْخَبْرِ وَ الْخَبْرُ هُوَ النِّصْفُ.
2- النوادر(للأشعری)، ص163: [ابْنُ مُسْکَانَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) قَالَ:] وَ [سألته] عَنْ أَرْضٍ خَرِبَهٍ عَمَّرَهَا رَجُلٌ وَ کَسَحَ أَنْهَارَهَا هَلْ عَلَیْهِ فِیهَا صَدَقَهٌ؟ قَالَ: إِنْ کَانَ یَعْرِفُ صَاحِبَهَا فَلْیُؤَدِّ إِلَیْهِ حَقَّه. ü بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج 101، ص255: ین، کتاب حسین بن سعید و النوادر ابْنُ مُسْکَانَ عَنِ الْحَلَبِیِّ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ أَرْضٍ خَرِبَهٍ عَمَرَهَا رَجُلٌ وَ کَسَحَ أَنْهَارَهَا هَلْ عَلَیْهِ فِیهَا صَدَقَهٌ؟ قَالَ: إِنْ کَانَ یَعْرِفُ صَاحِبَهَا فَلْیُؤَدِّ إِلَیْهِ حَقَّهُ وَ أَیُّ رَجُلٍ اشْتَرَی دَاراً فِیهَا زِیَادَهٌ مِنَ الطَّرِیقِ قَبْلَ شِرَائِهِ إِیَّاهَا فَإِنْ شِرَاءَهُ جَائِز.