بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 448

منهم علی وجه المعاوضه لدخول بلاد الاسلام. (1)

و در جای دیگر می فرماید:

ما یؤخذ صلحا أو جزیه، فهو للمجاهدین، و مع عدمهم لفقراء المسلمین. (2)

و در تذکره، تلخیص المرام، قواعد الاحکام و منتهی المطلب(3) نیز عین همین عبارت را می فرماید.

کلمات قائلین به اختصاص جزیه به مهاجرین

ü شیخ مفید(قدس سره) در المقنعه:

باب مستحق إعطاء الجزیه من المسلمین و کانت الجزیه علی عهد رسول الله(صلی الله علیه و آله) عطاء المهاجرین و هی من بعده لمن قام مع الإمام مقام المهاجرین و فیما یراه الإمام من مصالح المسلمین. (4)

1- تحریر الأحکام الشرعیه علی مذهب الإمامیه، ج 2، ص216. علامه(قدس سره) در منتهی نیز همین مطلب را بیان می کنند، ولی روایتی که به آن استشهاد می کنند روایتی است که شیخ نقل کرده و در آن «عطاء المهاجرین» آمده است؛ نه «عطاء المجاهدین»، لذا برخی به علامه اشکال کرده اند، امّا با وجه جمعی که بعداً ذکر خواهیم کرد معلوم خواهد شد این اشکال وارد نیست. ü ملاذ الأخیار فی فهم تهذیب الأخبار، ج 6، ص324: قال الفاضل التستری رحمه الله: کذا فی المنتهی بخط مصنفه نقلا عن الشیخ، و العجب أنه استدل بها علی أنها عطاء المجاهدین. انتهی. و أقول: عجبه فی محله.
2- تحریر الأحکام الشرعیه علی مذهب الإمامیه، ج 5، ص54.
3- تذکره الفقهاء، ج 9، ص131؛ تلخیص المرام فی معرفه الأحکام، ص287؛ قواعد الأحکام فی معرفه الحلال و الحرام، ج 1، ص521 و منتهی المطلب فی تحقیق المذهب، ج 15، ص111.
4- المقنعه (للشیخ المفید)، ص274.