بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 93

صورت می توانیم بگوییم سؤالی که در روایات متعدد از امام(علیه السلام) درباره ی خراج شده و حضرت بدون استفصال فرموده اند جایز است، ناظر به خراج اراضی انفال نیز بوده است، ولی این کلام احتیاج به تتبّع از لحاظ تاریخی دارد که چنین چیزی شیوع داشته یا خیر.

قرائنی وجود دارد بر این که از اراضی انفال خراج نمی گرفتند، از جمله این که در زمان عمر در مورد مساحت زمین های خراجی عراق اختلاف شد که خلیفه چند نفر از جمله عمار و ابن مسعود و ... را مأمور به مساحی اراضی عراق کرد؛ چون ارض عراق را مفتوح العنوه می دانستند.(1)

پس معلوم می شود اراضی مفتوح العنوه و خراجیه، حساب دیگری غیر از