- پیشگفتار 1
- معنای زکات 5
- الف)آیات 6
- ب) روایات: 8
- الف: آثار فردی زکات 11
- ب: آثار اجتماعی زکات 14
- ج: آثار ترک زکات 20
- اشاره 32
- کسر مخارج 32
- مخارج کاشت 32
- وظیفه کشاورزان و باغداران 32
- مخارج داشت 33
- مخارج برداشت 33
- اشاره 35
- وظیفه دامداران 35
- توضیح شرایط 35
- وظیفه سکه داران 38
- اشاره 38
- مصارف زکات 39
- توضیح شرایط 39
- احکام مصرف زکات 40
- مستحبات پرداخت زکات 42
- چگونگی پرداخت زکات 48
- اشاره 53
- ضوابط مربوط به نحوه دریافت و صدور رسید زکات 55
8 - در صدر اس__لام افرادی کارشناس و متخصص در تخمین مبلغ زکات بودند و از طرف رسول خدا صلی اﷲ علیه وآله و حضرت علی علیه الس__لام به مناطق اعزام میشدند. اگر پرداخت زکات از وظائف فردی باشد و از وظائف رسمی نظام اسلامی نباشد، نیازی به فرستادن گروه تخمین و ارزیابی از طرف حکومت نبود.
9- حضرت علی علیه الس__لام به مخنف بن قیس که مسئول زکات بود، فرمود: »لیس له أنْ ینزل بلادنا و یؤِّ دی صدقه مالهِ إلی عدِّ ونا« هر کس از پیروان ما که زکات مال خود را به کارگزاران شام پرداخت کند، درس__ت نیست، زیرا نیروی سواره و پیاده ما از او حمایت کرده است و سزاوار نیس__ت که افرادی از خدمات ما بهرهمند شوند، ولی زکات اموالشان را به دشمنان ما بدهند.198
از این حدیث معلوم میشود که زکات بودجه حکومت است و باید به حاکم داده شود تا امنّیت منطقه را با تدبیر، تأمین کند.
10- حضرت علی علیه الس__لام در نامههای 52، 26 و 67 به مسئول زکات سفارشاتی میکند که نشان میدهد باید اختیار زکات به دست حاکم اسلامی باشد، نمونه آن، این که میفرماید:
زکات را به حاکم اسلامی برسانند تا او تقسیم نماید.
زکات را فوری نزد ما آورید، تا بر طبق کتاب خدا و سنت پیامبرش تقسیم کنیم.
حضرت علی علیه السلام به مأمور خود میگوید: »أرْسلنی إلیکمْ ول ّ ی اﷲِ وخلیفته،لآخ__ذ منکمْ ح ّ ق اﷲِ فی أمْوالکمْ، فهلْ ّ ﷲِِ فی أمْوالکمْ منْ حقّ فتؤّ دوه إلی ولیِّ ه؟« 199 به مردم بگو! ای بندگان خدا، ولیّ خدا مرا نزد شما فرستاده است تا حق خدا را که در اموال شماست بگیرم، پس آیا برای خداوند در اموال شما حقی هست تا آن را به ولی خدا برسانم؟ به همین دلیل ابوبکر با گروهی که زکات نمیدادند برخورد نظامی کرد و در تاریخ نام آن گروه به اصحاب ردّه معروف شده است.
11- دلی__ل پرداخت زکات حل مش__کلات فقراس__ت و اگر قدرت حکومت نباش__د، بس__یاری از مردم زکات نمیدهن__د و فقرا در فقر میس__وزند. بنابراین باید حاکم اسلامی در مسأله زکات نقش فعال و قهار داشته باشد.