- پیشگفتار 1
- مقدمه 4
- مأخذ جملات اذان 7
- مقدمه 14
- شرح پیام 18
- الله اکبر 18
- اشهدانّ محمداً رسول الله 24
- اشهد أنّ علیاً ولی الله 26
- حی علی الصلاه 28
- حی علی الفلاح 29
- حی علی خیر العمل 32
- حذف «حی علی خیر العمل» از اذان 42
- تکبیر و تهلیل 45
- توضیح: 46
- توضیح دیگر 47
- قدقامت الصلوه 48
- مقدمه 50
- اذان و فرد 50
- ندای گسترده 57
فصل دوم: فرهنگ اذان پیام فرهنگی
مقدمه
چنان که اشاره شد دراین نوشته تکیه اصلی براین است که «اذان» علاوه بریک وسیله ی اعلام وقت که با استفاده از وسایل دیگر نیز از قبیل و سایل نوری و صوتی امکان پذیر است؛ «پیام فرهنگی» مهّمی را به همراه دارد که در سایر وسایل موجود نیست. این ویژگی مهم در هیچ یک از ادیان دیگر و یا وسایل اعلان واعلام دیده نمی شود و مخصوص اسلام است که در اذان موجود می باشد1.
پیام فرهنگی اذان هم شامل زمینه عقیدتی (ایدئولوژیک) یا «عبادت نظری» و هم حاوی دستورات حکمی واجرایی یا «عبادت عملی» می باشد. این پیام در جملات ملکوتی اذان نهفته است و هریک از این جمله ها به نوبه خود تأثیر معنوی وعملی خاصی در شنونده ای که در آن تدّبر کند برجای می گذارد.
سه جمله ی اول اذان و دو جمله ی آخر آن (الله اکبر_ اشهد ان لا اله الّا الله -اشهد انّ محمداً-رسول الله الله اکبر _ لا اله الّاالله) بیشتر جنبه عقیدتی دارد و نمود اصول اعتقادی گوینده و همفکران او می باشد و جمله ی استحبابی «اشهد انّ علیاً ولی الله» نیز بیان کننده ایمان به مداومت رسالت بوسیله ی ولایت است