- پیشگفتار 1
- مقدمه 4
- مأخذ جملات اذان 7
- مقدمه 14
- شرح پیام 18
- الله اکبر 18
- اشهدانّ محمداً رسول الله 24
- اشهد أنّ علیاً ولی الله 26
- حی علی الصلاه 28
- حی علی الفلاح 29
- حی علی خیر العمل 32
- حذف «حی علی خیر العمل» از اذان 42
- تکبیر و تهلیل 45
- توضیح: 46
- توضیح دیگر 47
- قدقامت الصلوه 48
- مقدمه 50
- اذان و فرد 50
- ندای گسترده 57
گرچه این سرپیچی از نهی الهی (یا به قول بعضی از علما ترک اُولی) موجب بیرون راندن حضرت آدم(ع) و همسرش از باغ مخصوص شد ولی پشیمانی و توبه ی بی درنگ او باعث زدوده شدن اثر این سرپیچی و ابقاء او در دایره ی عصمت و نبوّت گردید بطوری که خداوند درباره ی خلقت آدم به ملائکه فرموده بود اورا جانشین خود در روی زمین قرار داده و علم اسرار آفرینش و نامگذاری موجودات به او آموخت(1).
حذف «حی علی خیر العمل» از اذان
درباره ی حذف جمله ی «حی علی خیر العمل» از اذان و علت و زمان آن به اختصار مطالبی بیان می گردد:
همان طور که یادآور شد بنابر روایات موثق جملات اذان به وسیله ی وحی از طرف ذات اقدس به پیامبر(ص) رسیده و سپس به اولین اذان گوی اسلام (بلال حبشی) تعلیم داده شده است. (شاید بتوان آنراحدیث قدسی نامید)
بنابراین هرگونه تغییر و تبدیل در جملات اذان نوعی بدعت محسوب می شود. گرچه بعضی از علما اهل سنت این تغییر را به روایتی از پیامبر(ص) مستند می کنند که صحت آن مورد تردید است(2) ولی برعکس، در روایات متعدد و با عبارات گوناگون از طرف ائمه ی معصومین(ع) وجود «حی علی خیر العمل» در اذان مورد تأیید و تأکید قرارگرفته است و حذف آن را نفی و نهی کرده اند.
علاوه براین، انتساب چنین روایتی (درباره ی حذف حی علی خیر العمل و جانشینی: الصلاه خیر من النوم) به پیامبر اسلام با نگرش به سیره ی آن
1- [1] - آیات 30 و 31 بقره.
2- 1- درباره متن روایت اهل سنت و بعضی از روایات ائمه (ع) توضیح در: سنن ابی داوود (از صحاح سته) ج1 ص 131 باب کیفیه الاذان سنن ابی ماجد ج2 ص34 سنن دارمی ج1 ص289. 2- روایات متعددی نقل گردیده است که در وسایل الشیعه و سایر کتب موجود است.