پیام آوا یا پرتو اذان صفحه 46

«الله اکبر» دو وجه دارد یکی وجه اثباتی: «وجود الله» با همه صفات او که «حمد» است و دیگری وجه نفی: مبری بودن ذات اقدس «الله» از هرگونه محدودیت و نقص که « تسبیح» الهی است.

«لا اله الاّ الله» نیز دو وجه دارد: یکی وجه نفی: هیچ معبودی جز «الله» وجود ندارد که «تسبیح» است و دیگری وجه اثباتی: وجود «الله» با نظر به همه صفات جلال و جمال او که «حمد» می باشد. ضمناً وجه وجود در هر دو مورد را می توان نتیجه ی منطقی وجه دیگر دانست.

توضیح:

جملات اذان را می توان به سه دسته تقسیم کرد: دسته اول شامل سه جمله ی ابتدایی و اضافه کردن جمله «اشهد انّ علیاً ولی اللهّ یا حجه الله» که جنبه ی عقیدتی و ایدئولوژیک دارد و بیان کننده ی اصول عقاید یک مسلمان مؤمن و گوینده ی اذان می باشد و می توان آن را «عبادت نظری» دانست.

دسته دوم سه جمله ی میانی اذان است که جنبه ی حکمی و تبلیغی آن بیشتر است و مؤمنین را تشویق و ترغیب به اعمال و فرایض مورد نظر شریعت مقدس می نماید. این قسمت را می توان وجه عملی و اجرایی اذان و به عبارت دیگر «عبادت عملی» دانست.

دسته سوم تکبیر و تهلیل مجدد است بدون انتساب مستقیم و ظاهری به گوینده ی اذان، زیرا در قسمت اول (شهادت اول) انتساب به گوینده ی اذان تصریح گردیده است و در این قسمت فقط اصل عقیده بیان می شود.

نتیجه: شاید حکمت این که شروع اذان این پیام الهی با دو جمله تکبیر و تهلیل و کلمه ی «الله» است و خاتمه ی آن هم با این دو جمله و کلمه ی «الله»  می باشد، این است که پیام هایی که در سایر جملات نهفته اند همگی محاط در