- پیشگفتار 1
- مقدمه 4
- مأخذ جملات اذان 7
- مقدمه 14
- شرح پیام 18
- الله اکبر 18
- اشهدانّ محمداً رسول الله 24
- اشهد أنّ علیاً ولی الله 26
- حی علی الصلاه 28
- حی علی الفلاح 29
- حی علی خیر العمل 32
- حذف «حی علی خیر العمل» از اذان 42
- تکبیر و تهلیل 45
- توضیح: 46
- توضیح دیگر 47
- قدقامت الصلوه 48
- مقدمه 50
- اذان و فرد 50
- ندای گسترده 57
وجود و یگانگی «الله» است و ایمان به نبّوت رسول اکرم(ص) و رسل قبل (و در دنباله آن ایمان به ولایت ائمه اطهار (ع)) و کوشش و تشویق به بر پا کردن نماز و شتاب به سوی رستگاری و اعمال نیکو و بهترین آن همگی زیر مجموعه ی ایمان به وجود «الله» و توحید است و هیچ عقیده ای خارج از این محدوده به سعادت واقعی انسان منتهی نخواهد شد.
توضیح دیگر
به طوری که مشهود است درجملات اذان «حی علی الصلاه» مستقیماً تشویق و ترغیب به نماز است و «حی علی خیرالعمل» نیز در تعبیر مصداقی آن طلب به سوی نماز می باشد. حال این سؤال مطرح می شود که چرا نماز در دو جمله مورد ترغیب قرار گرفته است در صورتی که سایر موارد تشویقی در یک جمله گفته می شود؟
شاید بخشی از حکمت آن چنین باشد که اولاً هیچ یک از موارد مذکور به اندازه ی نماز اهمیّت ندارد و از آنجا که نماز ستون دین و رکن عبادات محسوب می شود و هم چنین از فحشاء و منکر جلوگیری می کند که در نتیجه ی آن تقوای الهی حاصل می گردد، تأکید مجدد برروی آن شده است. ثانیاً درجمله ی «حی علی الصلاه» نماز علی الاطلاق و به عنوان یک فریضه و بدون این که توصیف دیگری ازآن بشود مورد سفارش است درصورتی که جمله ی «حی علی خیر العمل» جنبه ی توصیفی نماز است و بدون این که مستقیماً ازآن یاد شده باشد مؤمن شنونده را در ابتدا متوجّه اعمال نیکو و پسندیده می کند و سپس توجّه خاص او را به بهترین عمل جلب می نماید. و اگر بنا به بعضی روایات مصداق «خیرالعمل» را ولایت خاندان عصمت و