پژوهشی در احکام ولایی وحکومتی صفحه 140

معروف ترین اصطلاح، «عنوان ثانوی» در برابر «عنوان اولی» است ولی از لابه لای کلمات بزرگان می توان عناوینی دیگر را به دست آورد تا انحصار واژگانی عنوان یاد شده برداشته شود.

1 . 4 . 5 بسیط و مرکب

عنوان اولی بسیط است مانند: بیع و عنوان ثانوی مرکب؛ ترکیبی از بیع و ضرر در شناسه ی «بیع ضرری».

2 . 4 . 5 ذاتی و عرضی

عنوان اولی ذاتیِ موضوع است و عنوان دوم بر آن عارض می گردد. در مثال پیشین «بیع» شناسه ای ذاتی بود که ضرر بر آن عارض شد.

3 . 4 . 5 اثباتی و ارتفاعی

برای رفع اثر سابق و اثبات اثر لاحق هنگام عروض عناوین ثانوی، اثبات و ارتفاع را به عناوین یاد شده نسبت می دهیم مثلا: «لا ضرر»، وجوبِ روزه ی ضرری را برداشته، در نتیجه نداشتن جواز به اثبات می رسد.

4 . 4 . 5 عناوین زمینه ساز اولی و ثانوی

به لحاظ اینکه هر عنوانی بستر تشریع مناسب خود را فراهم می کند عناوین زمینه ساز گفته می شوند؛ عنوان اولی، زمینه ی حکم اولی را و شناسه ی ثانوی بستر دستور ثانوی را فراهم می کند.

5 . 4 . 5 اصلی و تولیدی

به سبب اینکه عنوان ثانوی از عنوان اولی تولید گشته، می توان عنوان اول را اصلی و دوم را تولیدی نامید.