پژوهشی در احکام ولایی وحکومتی صفحه 152

خلاصه در همه جا باید با توجه به ارزش های مختلف اسلامی مصالح موجود در عنوان ثانوی بر مصالح موجود در عنوان اولی برتری داشته باشد.»((1))

اهم و مهم قانونی عام است که در تشریع احکام عناوین اولی نیز رواج دارد؛ زیرا گاهی شارع در آن مقام به سبب مصلحت اهم، حکمی را انشا کرده، گرچه بر مکلفان سنگینی کند مثل: وجوب دفاع از دین و میهن؛ گاهی نیز به همین دلیل از انشای حکمی چشم می پوشد، مانند: احکام تدریجی.

مکلف نیز در مقامِ امتثال دو حکم مزاحم، اهم را جلو می اندازد، مانند: اقدام به نجات انسانی که جانش به خطر افتاده گرچه مجبور باشد در ملک دیگری تصرف کند. بنابراین قانون یاد شده به احکام ثانویه مختص نیست تا ملاکی برای تمیز آنها از احکام اولی گردد گرچه از آن در احکام یاد شده نیز استفاده می گردد.

2. حکم الاهی و ولایی

اشاره

بنابراین که حکم ولایی را ثانوی بنامیم، باید ویژگی های آن را به عنوان حکم ثانوی در برابر ویژگی های حکم اولی و غیر اولی قرار دهیم، منظور از حکم غیر اولی