پژوهشی در احکام ولایی وحکومتی صفحه 181

در برخی جمع بندی ها از روایات آمده: پیشوایان معصوم علیهم السلام نیز مانند پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله حق تشریع داشتند ولی چه بسا به دلایل زیر به این امر اقدام نکردند:

(1). چون تمام قوانین مورد نیاز از پیش تشریع شده و مصلحت زمین مانده ای نماند تا به آن همت گمارند.

(2). اقدام نکردن ائمه علیهم السلام به دلیل موانع پیشِ روی آن بزرگواران بود.((1))

6. تفکیک ولایت از حکم

هر جا ولایت ثابت شود، حق صدور فرمان ولایی نیز به اثبات می رسد، زیرا حقیقت حکم ولایی، فعلی کردن ولایت است، حتی حاکم می تواند مزاحم سلطه ی افراد گردد و این لازمِ معنی حاکمیت است. ولی در ولایت فقهی اجتماعی تفکیک میان ولایت و حکم در اینگونه موارد تصور دارد:

1.6. هر گاه فعلیتِ ولایت در پهنه ی اجتماع با مانعی روبه رو باشد؛ یعنی غاصبان نگذارند والیانِ ذیحق حکومت تشکیل دهند، زندگی معصومان علیهم السلام مشحون از این موانع بود.

2.6. در ولایت های فقهی فردی؛ زیرا دارنده ی چنین ولایتی را والی نمی نامند، مانند سرپرستی پدر بر فرزند؛ بنابراین پدر هرگاه به پسرش دستوری داد آن را حکم ولایی نمی گویند.