کتابخانه بالقرآن

پژوهشی در احکام ولایی وحکومتی صفحه 24

صفحه 24

بنابراین، «منع» به معنی بازداشتن یا «منعِ از ستم» یا «منع برای اصلاح» از لوازم معنی یاد شده اند؛ ولی برخی از لغویان این مفاهیم را مفهوم اصلی واژه ی«حکم» دانسته اند، نه از لوازم آن:

«الحکم: اصله المنع.»، «الحاء و المیم و الکاف اصل واحد و هو المنع و اول ذلک الحکم و هو المنع من الظلم.»، «الحکم: منع منعا لاصلاح.»((1))

از میان این معانی، معنی داوری و دستور برای حکم از شهرت ویژه ای برخوردارند،گویا این دو یک نوع وضع «تعیّنی»((2)) برای حکم پیدا کرده اند.

معنی اصطلاحی واژه ی حکم

حکم در علوم مختلف معانی متفاوتی دارد، بایسته است بدانیم حکم در گویش فقه و اصول به چه معناست؟

پیش از پاسخ به این پرسش باید یادآوری کرد: واژگان

1- ) ر.ک به «مجمل اللغهًْ، معجم مقاییس اللغهًْ، مفردات راغب اصفهانی»، ذیل ماده ی حکم.
2- ) وضع تعیّنی به وضعی گفته می شود که واژه بر اثر کثرت استعمال در معنی خاص، گونه ای از حقیقت پیدا می کند در برابر وضع تعیینی که لفظ از ابتدا برای معنی مشخصی جعل و در آن حقیقت می شود.