پژوهشی در احکام ولایی وحکومتی صفحه 38

1. حکومت در متن دین

ریشه ی حکومت به معنی اصولی آن، به دستورهای دینی ما بر می گردد؛ دین از یک طرف به کمک خطاب،تکلیف های گوناگونی مانند: نماز با وضو را بر بندگان واجب کرده و از طرفِ دیگر نیز فرموده:

{وَ مَا جَعَلَ عَلَیْکمُ ْ فیِ الدِّینِ مِنْ حَرَج}((1))

با نگاه به این دو دستور می فهمیم نماز با وضو تا زمانی واجب است که مکلف به حرج نیفتد. به همین دلیل شهید مطهری رحمه الله علیه، شیخ انصاری رحمه الله علیه و عالمان قبل از ایشان (رحمهم الله) را کاشف حکومت میداند نه جاعل آن:

«فقها تعبیر بسیار زیبایی پیدا کرده اند که از شیخ انصاری است. از زمان ایشان در طرز استنباط، تغییرات بسیاری پیدا شده است. آنچه هم که ایشان گفته، کشف است؛ چیزی از خودش جعل نکرده است.»((2))

2. حکومت در اصطلاح

گویش اصولی حکومت در نوشتار بزرگان یافت می شود؛ صاحب جواهر رحمه الله علیه، آن را ذیل «حکمِ خضاب در حال جنابت یا جنابتِ در حال خضاب»، مطرح کرده و روایت جواز خضاب در حال جنابت یا عکس آن را بر دیگر روایت ها حاکم دانسته:

«هی حاکمه مصرحه بلفظ الکراهه حاکمه علی غیرها»((3))

1- ) سوره ی حج، 22، آیه ی 78.
2- ) «اسلام و نیازهای زمان»، ج 2، ص 61 – 62.
3- ) «جواهر»، ج 3، ص 78.