پژوهشی در احکام ولایی وحکومتی صفحه 62

ایشان اعتقاد دارد حکم ولایی، حکم حکومتی را تنفیذ می کند؛ مثلاً نپرداختن ارث زمین به زوجه را حکم حکومتی دانسته و تهدید امام علیه السلام به شلاق و شمشیر برای اجرایی کردن آن را ولایی می داند، چنانکه این مطلب از جانب امام صادق علیه السلام نقل شده:

«عن ابی عبدالله « علیه السلام» قال: سألته عن النساء هل یرثن من الارض؟

فقال: لا و لکن یرثن قیمته النباء قال: قلت: ان الناس لا یرضون بذا؟

قال اذا ولّینا فلم یرضوا ضربنا هم بالسوط، فان لم یستقیموا ضربنا هم بالسیف.»((1))

از موردهای حکم شخصی، می توان به نصب خاص اشاره کرد، مانند تعیین تولیت برای مکانی ویژه یا سرپرستی یتیم، سفیه و مانند آن.

تفکیک حکم حکومتی از مقررات اجتماعی

پیشنهاد می شود افزون بر تفکیک یاد شده، برای هماهنگی با عرف رایج سیاسی و حقوقی، مقررات موضوعِ اجتماعی را نیز «قوانین حکومتی» بنامیم نه حکم حکومتی؛ زیرا اکنون به دلیل گویش اصطلاحی دو علم یاد شده وضع قانون با صدور حکم تفاوت دارد. تصویب قانون، وظیفه ی مجلس های قانونگذاری است ولی حکم را یک نفر نیز می تواند صادر کند، گرچه در واقعیت مشترک هستند.