پژوهشی در احکام ولایی وحکومتی صفحه 77

«وجوب طلب الماء فی المسئله الاولی مستفاد من تعلیق الحکم التیمم علی عدم وجدان الماء فیدل انه حکم ثانوی اضطراری.»((1))

بررسی دیدگاهی در پیشینه ی گویش حکم ثانوی:

به اعتقاد مؤلف کتاب «حکم ثانوی در تشریع اسلامی» نخستین اصطلاح حکم ثانوی «واژه ی تکلیف ثانوی» بر زبان آیت الله شیخ محمد تقی اصفهانی رحمه الله علیه رانده شد:

«بر اساس جست و جویی که انجام گرفت، نخستین دانشمند شیعی که سخن از حکم ثانوی به میان آورده، شیخ محمد تقی اصفهانی (متوفای ١٢٤8ق) است. وی در مبحث صحیح و اعم در صورتی که حکم صادره از مجتهد مخالف با واقع باشد و مجتهد خطا کرده باشد، را نسبت به خود مجتهد و مقلدان او «تکلیف ثانوی» شمرده است.»((2))

ولی از آن چه گذشت روشن شد که پیش از ایشان نیز این گویش وجود داشته است.