وضوی پیامبر صلی الله علیه و آله جلد 2 صفحه 474

دیگر راویان وضوی عثمانی و جاهای تمرکز آنان

برای آگاهی فزون تر و بیشتر بر تار و پود حقیقت ، می توانیم مرکز انتشار وضوی عثمانی را بنگریم . این وضو ، پس از آنکه به وسیله عثمان در مدینه به دنیا آمد (کسی که وسواس نظافت داشت و مادرِ این وضو به شمار می آید) به شکل شایان ملاحظه - از طریق قریشیان و موالی آنها - در آغوش بصره و شام ، شیوع و انتشار یافت .

ملاحظه می کنیم که انتشار وضوی عثمانی از طریق حُمران بن اَبان صورت گرفت ؛ همو که رازِ موافقت عثمان را با جانشینی عبدالرّحمان بن عوف برای خلافت بعد از خودش ، فاش ساخت و عثمان او را به بصره تبعید کرد .(1)

نیز وی زنی را در حال عدّه ، به عقد خویش درآورد و ...

لیکن شگفت اینجاست که این کار ، یک تبعید حقیقی نبود ؛ چراکه با بخشش های فراوان به حُمران و ارتقای منزلت اجتماعی او همراه است و این ، یعنی تبعید حمران به بصره ، اَبعاد دیگری دارد و تبعید حقیقی که از آن کیفر و تعزیر و تأدیب مدّ نظر است ، نمی باشد .

مقایسه میان تبعید حُمران یهودی و تبعید دیگران

معروف است که عثمان ، دشمنانش را به مکان های دور و ترسناک تبعید می کرد . درآمد آنها را از بیت المال می بُرید یا دیوان آنها را به همان جاهای دور انتقال می داد .

پس از آنکه سهم ابوذر را از بیت المال قطع ساخت ، او را به «رَبَذَه» تبعید کرد