نماز جمعه صفحه 94

البته این همه تأکید نباید سبب شود تا نمازگزاران از روی دوش دیگران عبور کرده و مردم را به زحمت بیاندازند؛ چنان‌که امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود:

لَأَنْ أجْلِسَ عَنِ الجُمُعَةِ اَحَبُّ اِلَیَّ مِنْ أَنْ أقْعُدَ حَتّیٰ إذا جَلَسَ الْإمامُ جِئْتُ اَتَخَطّیٰ رِقابَ النّاسِ. ١

اگر از نمازجمعه باز بمانم، نزد من بهتر از آن است که بنشینم تا هنگامی که امام - بر منبر - نشست، آمده و از روی گردن مردم عبور کنم.

و در روایتی دیگر علی علیه السلام فرمود:

. . . هنگامی که امام - برای نمازجمعه - خارج گردید، پس هیچ کس نباید از روی گردن مردم گام بردارد و عبور کند، بلکه باید هر کجا ممکن است بنشیند، مگر آنکه در درهای ورودی نشسته و مانع ورود مردم به فضاهای باز شود که در چنین صورتی مانعی نیست که از روی دوش دیگران عبور کند. ٢

لازمه عمل به چنین دستوری آن است که کسانی که به محلّ نمازجمعه وارد می‌شوند، از همان ابتدا به ترتیب صفوف را پر کرده، جای خالی باقی نگذارند، تا کسانی که پس از این به محل برگزاری نمازجمعه وارد می‌شوند دچار مشکل نشده و ناچار نشوند از روی دوش دیگران عبور کنند.

٢) . قرب الاسناد، ص ١۵۴