- مقدمه ناشر 1
- مقدمه 3
- بخش اول : چرا دین ؟ ! 4
- سرآغاز 4
- دین گریزی در نگرش تاریخی 6
- دین یا کلیسا ؟ ! 7
- خود گریزی 8
- به دنبال پاسخ ! 10
- چراباید رفت ؟ ! 11
- ورشکستگی عقل 14
- کابوس 15
- در جست و جوی راهی نو 17
- نیاز اساسی 18
- سرانجام . . . . دین . . . . 19
- بخش دوم : چرا اسلام ؟ ! 21
- حسن ختام 21
- سرآغاز 21
- طلوع اسلام 22
- بنای تمدن 23
- اسلام مروج دانش 25
- موج رو به گسترش 27
- جهان اسلام و انتقال دانش به غرب 28
- آیا اسلام ، افیون ملت ها بود ؟ ! 31
- در جست و جوی علل رکود 32
- عوامل درونی 33
- عوامل بیرونی (تقابل تمدن های اسلامی و غربی) 34
- تقابل دین اسلام و غرب 36
- احیاگران و اسلام ناب 38
- معجزه پیامبر 41
- سر آغاز (قیر شب ) 46
- بخش سوم : چرا نماز می خوانیم ؟ ! 46
- فرار از یاد مرگ ، گریز از خود 49
- صالحان وارسته 52
- عبور باید کرد 54
- شرط اول قدم 59
- تن مادی و روح الهی 60
- غذای روح 66
- جمع بندی 69
- نماز ، ستون دین است 71
- نغمه های عاشقانه 75
- از نگاهی دیگر 78
- در حدیث دیگران 81
بررسی اوضاع عربستان در عصر ظهور اسلام نشان می دهد این سرزمین در آن دوران فاقد تمدنی قابل توجه بوده و در مقایسه با سرزمین هایی چون روم و ایران که در آن روزگار دارای تمدن هایی درخشان بوده اند عملا در مراحل ابتدایی زندگی به سر می برده است و هیچ زمینه خاصی در آن برای آغاز یک تمدن وجود نداشته است . و حال آن که بلافاصله پس از طلوع اسلام در این سرزمین عربستان به کانون یکی از عمده ترین تمدن های بشری در طول تاریخ بدل می شود که این خود بیانگر عظمت اسلام و قدرت عظیم تمدن سازی آن است .
((سرجان گلوب )) در کتاب ((امپراطوریه العرب )) ترجمه ((خیری حمار)) می گوید : ((تنها عاملی که عرب را به مرتبه دولت بزرگ و عظیم رسانید ظهور دین اسلام بود که به دست محمد(پیامبر عربی ) تحقق یافت . قبل از پیدایش این حادثه عظیم که در نیمه اول قرن هفتم میلادی رخ
داد ملت عرب در بیابان (جزیره عربی ) زندگی می کردند و اغلب آن ها به صورت قبایل در حالت بیابان گردی و پرورش شتر و گوسفند و اسب و این گونه حیوانات به سر می بردند و در آن بیابان وسیع از منطقه ای به منطقه دیگر منتقل می شدند؛ طبعا در چنین زندگانی ، فراگیری دانش ، بلکه خواندن و نوشتن امکان پذیر نیست .
تحلیل نحوه زندگانی عرب در آن دوره که به عصر جاهلیت ، شهرت دارد و بررسی روابط حاکم بر جوامع عربی در آن روزگار به خودی خود این جنبه از اعجاز اسلام را آشکارتر می سازد . علی (ع ) در بیانی شیوا در خطبه 26 نهج البلاغه این گونه به وصف عمل جاهلیت می پردازد : ((همانا خدا محمد را بر انگیخت تا مردمان را بترساند و فرمان خدا را چنان که باید برساند . آن هنگام شما ای مردم عرب ! بدترین آیین را برگزیده بودید و در بدترین سرای خزیده منزلگاهتان سنگستان ناهموار هم نشینانتان گرزه مارهای زهردار آبتان تیره و نا گوار و خوراکتان گلو آزار خون یک دیگر را ریزان از خویشاوند بریده و گریزان بت هاتان همه جابر پا پای تا سر آلوده به خطا . ))
با این حال اسلام در مدتی کوتاه اوضاع اجتماعی عربستان را به کلی دگرگون ساخت ؛ آداب و رسوم خرافی و رفتارها و روابط پلید و غیر انسانی را بر انداخت و بالاترین فضایل اخلاقی و انسانی را حاکم نمود .
برای نمونه نظام طبقاتی در آن عصر به شدیدترین صورت در کل جهان آن روزگار و از
جمله عربستان وجود داشت ؛ به این ترتیب هر یک از افراد متعلق به گروه و طبقه ای خاص بوده و با توجه به آن دارای اختیارات و امتیازات ویژه و یا فاقد برخی حقوق و مزایا در جامعه بود . توده مردم در واقع هیچ گونه حقی در عرصه زندگی اجتماعی نداشتند و عملا در زیر سیطره ی ظالمانه طبقات بالاتر زندگی می کردند .
نظام برده داری با این تعریف که در آن . بردگان هم چون حیوانات فاقد هر گونه حقوق بشری باشند ، یکی از اصول رایج آن دوران بود . و حال آن که در چنین شرایطی ، شعار اساسی اسلام ، یکسان بودن انسان ها و برتری نداشتن و امتیاز نژادی و طبقاتی آن ها بر یک دیگر بود : ((ای مردم ! ما همه شما را نخست از یک مرد و زن آفریدیم و آن گاه شعبه های بسیار و فرق مختلف گردانیدیم ، تا یک دیگر را بشناسید . (نه آن که به واسطه نسب ، بر هم ، فخر و مباهات کنید و دل یک دیگر را بشکنید؛ و بدانید که اصل و نسب نژادی ، مایه افتخار نیست ، بلکه ) بزرگوارترین شما نزد خدا با تقواترین شماست و خدا (بر ظالمان و باطن خلق ) آگاه است . ))(33)
در اسلام ، نژاد برتر و طبقه بهتر ، معنا و مفهوم خود را از دست داده و همه انسان ها در جوامع ، دارای شرایط و امتیازات یکسان بودند . در تعبیری رسا ، قرآن همه مؤ منان را برادران یک دیگر می نامد : ((به
حقیقت مؤ منان (که از یک روح قدسی به وجود آمده اند) همه برادر یک دیگرند؛ پس همیشه بین برادران خود صلح دهید و خدا ترس و پرهیزکار باشید؛ باشد مورد لطف الهی قرار گیرد . )) (34)