سیمای متهجدین صفحه 32

در آیات و روایات زیادی نیز ارزش شب زنده داری و مناجات شبانگاهی به طور مستقیم یا غیرمستقیم مشخص شده است که در فصول دوم و سوم مود بحث و تحقیق بیشتری قرار خواهد گرفت.

در آیه شریفه 29 از سوره مبارکه اسراء آمده است: «و من اللّیل فتهجّد به نافله لک عسی أن یبعثک ربّک مقاماً محموداً»، در این آیه شریفه خداوند خطاب به رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم می فرماید: «و بعضی از شب را بیدار و متهجد باش و نماز شب را که خاص تو است، به جای آور، باشد که خدایت به مقام محمود مبعوث گرداند.»

در این آیه شریفه با صراحت به شب زنده داری پرداخته شده و آن را یک کار اضافه بر واجبات معرفی نموده و فرموده است اگر به این کار بپردازی خداوند ترا به «مقام محمود» می رساند و گویند مقام محمود همان «شفاعت کبری» است که حضرت رسول صلی الله علیه و آله وسلم در روز قیامت بدان نائل شده و به وسیله آن امّت خویش را شفاعت می کند. ابن بابویه از حضرت باقر علیه السلام روایت کرده که فرمود: روز قیامت منادی از طرف پروردگار ندا می کند: ای محمد! پاداش دوستداران خود و اهل بیتت را به آنچه خواهی عطا کن. عرض کند: پروردگارا! آنها را وارد بهشت گردان. ایشان وارد بهشت شوند. پیغمبر فرمود: این پاداش همان مقام محمودیست که خدای تعالی به من وعده داده بود.(1)

در آیه 16 از سوره مبارکه سجده نیز آمده است: «تتجافی جنوبهم عن المضاجع یدعون ربّهم خوفاً و طمعاً و ممّا رزقناهم ینفقون»: یعنی «شبها پهلو از بستر خواب حرکت دهند و با بیم و امید خدای خود را بخوانند و از آنچه روزی آنها کردیم به مسکینان انفاق کنند.» اگر چه برخی در مورد تفسیر این آیه، منظور آن را نماز عشا دانسته اند؛ لیکن نظر اکثر مفسّران اسلامی بر این است که اشاره به کسانی دارد که شبها فراش گرم خویش را ترک گفته و در راه عبادت خاضعانه پروردگارشان، قدمهایشان را جفت کرده، سر به خاک عبودیّتش ساییده اند.(2)

عاصم بن حمید از امام صادق علیه السلام نقل می کند که فرمود: «هیچ کار خوبی نیست که انسان انجام دهد جز این که برای آن در قرآن پاداشی بیان شده است مگر نماز شب که خداوند پاداش آن را مشخص نکرده، به خاطر بزرگی و عظمت آن پیش خودش بلکه فرموده است: «تتجافی جنوبهم عن المضاجع یدعون ربهم خوفاً و طمعاً و ممّا رزقناهم