سیمای متهجدین صفحه 48

فرمود».(1)

«گرچه هیچ مانعی ندارد که آیه مفهوم وسیعی داشته باشد؛ هم بیدار ماندن در آغاز شب را برای نماز عشا شامل شود و هم برخاستن در سحرگاه را برای نماز شب؛ ولی دقت در مفهوم «تتجافی» معنی دوم را بیشتر در ذهن منعکس می کند، زیرا ظاهر جمله این است که قبلا" پهلوها در بستر آرام گرفته سپس از آن دور می شود و این مناسب قیام در آخر شب برای نماز شب است؛ بنابراین دسته اول از روایات از قبیل توسعه در مفهوم و القاء خصوصیت است.

گرچه درباره اهمّیت این نماز پر برکت همان چند روایت فوق کافی به نظر می رسد، ولی این نکته قابل ذکر است که در روایات اسلامی، آنقدر اهمّیت به این عبادت داده شده است که درباره کمتر عبادتی چنین سخن گفته شده است. دوستان حق و رهروان راه فضیلت به این عبادت بی ریا که قلب را روشنایی و دل را نور و صفا می بخشد همواره اهمّیت بسیار می دادند. ممکن است بعضی همیشه توفیق بهره گیری از این عبادت پربرکت را نداشته باشند ولی چه مانعی دارد که در بعضی از شبها که این توفیق حاصل شده است بهره گیرند و در آن هنگام که خاموشی همه جا را فرا گرفته و اشتغالات روزانه همه تعطیل است، کودکان در خواب و محیط آماده حضور قلب و راز و نیاز با خداست، برخیزند و به در خانه خدا روند و دل را به نور عشق دوست روشن سازند.»(2)

در تفسیر «منهج الصادقین» ذیل آیه شریفه چنین آمده است: «و از سهیل یمانی (اویس قرنی) منقول است که در شب می گفت: «هذه لیله الرکوع» و به یک رکوع به سر می برد و در شبی دیگر می فرمود که «هذه لیله السجود» و به یک سجده به صبح می رسانید. گفتند: ای اویس! چون طاقت طاعت داری که شبها بدین درازی بر یک حال می گذرانی؟ گفت: کجاست شب دراز! کاشکی ازل و ابد یک شب بودی تا به یک سجده به آخر بردمی و در آن سجده گریه های زار زار و ناله های بیشمار کردمی.»(3)

از مولای متّقین، حضرت علی بن ابیطالب علیه السلام روایت شده که فرمود: «پرهیزکاران دسته دسته سوی بهشت رهنمون می شوند و از عذاب آسوده و از سرزنش ایمن و از آتش دورند و بهشت بخاطر آنان آرامش یافته و آنان از این قرارگاه خشنودند. کسانی هستند که در این جهان کردارشان پاک، چشمانشان گریان و شبهایشان در دنیا در اثر فروتنی و

1- 1_ تفسیر مجمع البیان ج 8 ص 330
2- 2_ تفسیر مجمع البیان ج 8 ص 330
3- 3_ تفسیر منهج الصادقین ج 2 صص 321 _ 322